ტერმინების ლექსიკონი
ყველა ტერმინი მარტივი სიტყვებით და პატარა მაგალითით. ტერმინის ქვეშ — თავი, სადაც ის დაწვრილებით არის ახსნილი.
„
- „+“ (შეფასების ნიშანი)
- საგამოცდო ღია დავალებაში ქულების დასათვლელი ნიშანი: მითითებული და შესწორებული შეცდომა 2 „+“-ს იძლევა.მაგალითი: 5 შეცდომა × 2 „+“ = 10 „+“, ეს 3 ქულაა.თავი: მოსწავლის ნაშრომის შემოწმება
- „თუ — მაშინ“ დებულება
- დებულება, რომელიც ირღვევა მხოლოდ მაშინ, როცა „თუ“ ნაწილი მართალია, „მაშინ“ ნაწილი — მცდარი.მაგალითი: „თუ წვიმს, ქოლგას ავიღებ“: დაირღვევა მხოლოდ მაშინ, თუ წვიმდა და ქოლგა არ ავიღე.თავი: სიმრავლეები, ლოგიკა და დათვლა
Ა
- აბსცისა და ორდინატა
- წერტილის პირველი და მეორე კოორდინატი: — მარჯვნივ/მარცხნივ, — მაღლა/დაბლა.მაგალითი: წერტილის აბსცისაა 3, ორდინატა — −5.თავი: რიცხვთა ღერძი და კოორდინატები
- ათწილადი
- წილადი, რომლის მნიშვნელია 10, 100, 1000, …, ჩაწერილი მძიმით.მაგალითი: 25/100 = 0,25.თავი: წილადები და ათწილადები
- ალგებრული გამოსახულება
- რიცხვებისა და ასოების ჩანაწერი მოქმედების ნიშნებით.მაგალითი: 3x + 2 — აქ x რომელიმე რიცხვის ადგილას დგას.თავი: გამოსახულებები და ხარისხი
- ამოზნექილი მრავალკუთხედი
- მრავალკუთხედი, რომლის ყოველი დიაგონალი მთლიანად მრავალკუთხედის შიგნითაა.მაგალითი: კვადრატი ამოზნექილია, ხოლო ისრის ფორმის ოთხკუთხედი — არა.თავი: გეომეტრიული ფიგურები
- ამონახსნი
- უცნობის ის მნიშვნელობა, რომლის ჩასმისას განტოლება სწორი ტოლობა ხდება (ფესვი).მაგალითი: 2x + 3 = 11-ის ამონახსნია 4, რადგან 2 × 4 + 3 = 11.თავი: განტოლებები და ტექსტური ამოცანები
- არაწესიერი წილადი
- წილადი, რომლის მრიცხველი მნიშვნელზე მეტია ან მისი ტოლია; მნიშვნელობა 1-ზე მეტია ან 1-ის ტოლია.მაგალითი: 7/4 არაწესიერია, რადგან 7 > 4.თავი: წილადები და ათწილადები
- არი
- ფართობის ერთეული: კვადრატი, რომლის გვერდი 10 მ-ია.მაგალითი: 1 არი = 10 მ × 10 მ = 100 მ².თავი: სიდიდეები და ერთეულები
- არითმეტიკის ძირითადი თეორემა
- ყოველი 1-ზე მეტი ნატურალური რიცხვი ერთადერთი გზით იშლება მარტივ მამრავლებად (რიგის გარეშე).მაგალითი: 12 = 2 × 2 × 3, სხვა მარტივი მამრავლებით 12-ის დაშლა შეუძლებელია.თავი: გაყოფადობა, გამყოფი და ჯერადი
- არითმეტიკული მიმდევრობა
- მიმდევრობა, რომელშიც ყოველ წევრს წინაზე ერთსა და იმავე რიცხვს ვუმატებთ.მაგალითი: 2, 5, 8, 11, … — ყოველ ჯერზე ვუმატებთ 3-ს.თავი: კანონზომიერებები და მიმდევრობები
Ბ
- ბისექტრისა
- სხივი ან მონაკვეთი, რომელიც კუთხეს ორ ტოლ ნაწილად ყოფს.მაგალითი: 80°-იანი კუთხის ბისექტრისა მას ყოფს ორ 40°-იან კუთხედ.თავი: გეომეტრიული ფიგურები
Გ
- გადანაცვლებადობა
- შეკრებისას და გამრავლებისას რიცხვების ადგილების გაცვლით შედეგი არ იცვლება.მაგალითი: 3 × 8 = 8 × 3 = 24.თავი: ნატურალური რიცხვები და მოქმედებები
- გაერთიანება
- ორი სიმრავლის ყველა ელემენტი ერთად (საერთოს ერთხელ ვწერთ); ნიშანი , სიტყვა „ან“.მაგალითი: .თავი: სიმრავლეები, ლოგიკა და დათვლა
- გამოთვლის შეცდომა
- შეცდომა, როცა მეთოდი სწორია, მაგრამ ერთი შედეგი არასწორად არის გამოთვლილი.მაგალითი: — ეს გამოთვლის შეცდომაა, სწორია 112.თავი: მოსწავლის ნაშრომის შემოწმება
- გამოსახულების მნიშვნელობა
- რიცხვი, რომელსაც მივიღებთ, თუ ასოების ნაცვლად რიცხვებს ჩავწერთ და მოქმედებებს შევასრულებთ.მაგალითი: 2a − 3b-ის მნიშვნელობა, როცა a = 5 და b = 2, არის 10 − 6 = 4.თავი: გამოსახულებები და ხარისხი
- გამყოფი
- რიცხვი, რომელზეც მოცემული რიცხვი ნაშთის გარეშე იყოფა.მაგალითი: 18 ÷ 6 = 3, ამიტომ 6 არის 18-ის გამყოფი.თავი: გაყოფადობა, გამყოფი და ჯერადი
- განაყოფი
- გაყოფის შედეგი; ნაშთიან გაყოფაში — რამდენჯერ ეტევა გამყოფი გასაყოფში.მაგალითი: 17 ÷ 5: განაყოფი 3-ია, ნაშთი 2.თავი: ნატურალური რიცხვები და მოქმედებები
- განრიგებადობა
- რიცხვის გამრავლება ჯამზე ნიშნავს მისი ცალ-ცალკე გამრავლებას შესაკრებებზე.მაგალითი: 36 × (100 − 1) = 3600 − 36 = 3564.თავი: ნატურალური რიცხვები და მოქმედებები
- განრიგებადობის კანონი
- ფრჩხილის გარეთ მდგომი რიცხვი ფრჩხილის შიგნით ყველა წევრზე მრავლდება.მაგალითი: 3(x + 4) = 3x + 12.თავი: გამოსახულებები და ხარისხი
- განტოლება
- ტოლობა, რომელშიც უცნობი რიცხვია და მისი პოვნა გვჭირდება.მაგალითი: 2x + 3 = 11 — უცნობია x.თავი: განტოლებები და ტექსტური ამოცანები
- გასაყოფი, გამყოფი, განაყოფი, ნაშთი
- გაყოფის ნაწილები: რას ვყოფთ, რაზე ვყოფთ, რა გამოვიდა და რა დარჩა; ნაშთი გამყოფზე ყოველთვის ნაკლებია.მაგალითი: : გასაყოფი 83, გამყოფი 9, განაყოფი 9, ნაშთი 2, რადგან .თავი: მოსწავლის ნაშრომის შემოწმება
- გაყოფადობის ნიშანი
- წესი, რომლითაც ვხვდებით, იყოფა თუ არა რიცხვი მოცემულ რიცხვზე, გაყოფის გარეშე.მაგალითი: 465-ის ციფრთა ჯამი 4 + 6 + 5 = 15 იყოფა 3-ზე, ამიტომ 465 იყოფა 3-ზე.თავი: გაყოფადობა, გამყოფი და ჯერადი
- გეომეტრიული მიმდევრობა
- მიმდევრობა, რომელშიც ყოველ წევრს წინაზე ერთსა და იმავე რიცხვზე ვამრავლებთ.მაგალითი: 3, 6, 12, 24, … — ყოველ ჯერზე ვამრავლებთ 2-ზე.თავი: კანონზომიერებები და მიმდევრობები
- გვერდითი ზედაპირი
- სხეულის ზედაპირი ზედა და ქვედა ფუძეების გარეშე.მაგალითი: ოთახის კედლები: ფუძის პერიმეტრი 18 მ, სიმაღლე 3 მ — გვერდითი ზედაპირი მ².თავი: სივრცითი სხეულები და მოცულობა
Დ
- დაახლოების სიჩქარე
- რამდენი კილომეტრით მცირდება მანძილი ორ მოძრავს შორის ერთ საათში.მაგალითი: ერთმანეთისკენ 70 და 50 კმ/სთ: 70 + 50 = 120 კმ/სთ; ერთი მიმართულებით: 70 − 50 = 20 კმ/სთ.თავი: სიდიდეები და ერთეულები
- დანაყოფის ფასი
- რას უდრის ღერძზე ორ მეზობელ ხაზს შორის მანძილი.მაგალითი: 0-სა და 50-ს შორის 5 დანაყოფია: ფასი .თავი: მონაცემთა ანალიზი
- დასკვნა
- დებულება, რომელიც მოცემული პირობებიდან აუცილებლად გამომდინარეობს.მაგალითი: „ყველა კატა ძუძუმწოვარია“ და „მურია კატაა“ ნიშნავს დასკვნას: მურია ძუძუმწოვარია.თავი: სიმრავლეები, ლოგიკა და დათვლა
- დაწევა
- ერთი მიმართულებით მოძრავი უფრო სწრაფი სხეული აღწევს წინ მიმავალს.მაგალითი: ველოსიპედისტი 12 კმ/სთ და მოტოციკლისტი 30 კმ/სთ: სხვაობა 18 კმ/სთ; 24 კმ-ს 24 ÷ 18 = 1 სთ 20 წთ-ში დაეწევა.თავი: სიდიდეები და ერთეულები
- დებულება
- წინადადება, რომლის შესახებაც შეიძლება ითქვას, მართალია თუ მცდარი.მაგალითი: „12 იყოფა 4-ზე“ მართალი დებულებაა, „12 იყოფა 5-ზე“ — მცდარი.თავი: სიმრავლეები, ლოგიკა და დათვლა
- დიაგონალი
- მონაკვეთი, რომელიც მრავალკუთხედის ორ არამეზობელ წვეროს აერთებს.მაგალითი: ექვსკუთხედს დიაგონალი აქვს.თავი: გეომეტრიული ფიგურები
- დიაპაზონი
- რიცხვთა სიმრავლეში უდიდესისა და უმცირესის სხვაობა.მაგალითი: -ის დიაპაზონია .თავი: სიმრავლეები, ლოგიკა და დათვლა
Ე
- ეილერის ფორმულა
- ამოზნექილ მრავალწახნაგაში წვეროები − წიბოები + წახნაგები = 2.მაგალითი: კუბი: .თავი: სივრცითი სხეულები და მოცულობა
- ერთობლივი მუშაობა
- ორი ან მეტი მუშის ერთად მუშაობა; ვამატებთ იმ ნაწილებს, რასაც თითოეული დღეში აკეთებს.მაგალითი: ერთი სამუშაოს 4 დღეში ასრულებს, მეორე — 6 დღეში; ერთად: 1 ÷ (1/4 + 1/6) = 2,4 დღე.თავი: შეფარდება და პროპორცია
Ვ
- ვენის დიაგრამა
- ნახაზი, რომელზეც სიმრავლეები წრეებითაა გამოსახული; გადაკვეთაში საერთო ელემენტებია.მაგალითი: ფეხბურთელთა და მოჭადრაკეთა წრეები იკვეთება იმ 6 მოსწავლეზე, ვინც ორივეს თამაშობს.თავი: სიმრავლეები, ლოგიკა და დათვლა
- ვერტიკალური კუთხეები
- ორი წრფის გადაკვეთისას წვეროთი ერთმანეთის მოპირდაპირე კუთხეები; ისინი ტოლია.მაგალითი: ორი წრფის გადაკვეთისას კუთხე 52°-ია; მისი მოპირდაპირე კუთხეც 52°-ია.თავი: გეომეტრიული ფიგურები
Ზ
- ზეგ
- დღეს რომ ვთვლით, ორი დღე-ღამის შემდეგ.მაგალითი: ახლა 08:00-ია; ზეგ 08:00-მდე გავა 2 × 24 = 48 საათი.თავი: სიდიდეები და ერთეულები
Თ
- თანაკვეთა
- ორი სიმრავლის საერთო ელემენტები; ნიშანი , სიტყვა „და“.მაგალითი: .თავი: სიმრავლეები, ლოგიკა და დათვლა
- თანრიგი
- ადგილი რიცხვის ჩანაწერში: ერთეულები, ათეულები, ასეულები, ათასეულები.მაგალითი: რიცხვ 4205-ში ციფრი 2 ასეულების თანრიგშია და ნიშნავს 200-ს.თავი: ნატურალური რიცხვები და მოქმედებები
Კ
- კათეტი
- მართკუთხა სამკუთხედის ორი გვერდიდან ერთ-ერთი, რომელიც მართ კუთხეს ქმნის.მაგალითი: კათეტებით 6 სმ და 8 სმ სამკუთხედის ფართობია სმ².თავი: პერიმეტრი და ფართობი
- კვადრატული სანტიმეტრი
- ფართობის ერთეული: კვადრატის ფართობი, რომლის გვერდი 1 სმ-ია.მაგალითი: 1 მ² = სმ².თავი: პერიმეტრი და ფართობი
- კიდურა წევრები
- პროპორციის პირველი და ბოლო წევრი.მაგალითი: პროპორციაში 2 : 3 = 4 : 6 კიდურა წევრებია 2 და 6.თავი: შეფარდება და პროპორცია
- კოეფიციენტი
- ასოს წინ მდგომი რიცხვითი მამრავლი.მაგალითი: 3x-ში კოეფიციენტია 3.თავი: გამოსახულებები და ხარისხი
- კონტრმაგალითი
- ერთი კონკრეტული მაგალითი, რომელიც აჩვენებს, რომ ზოგადი წესი მცდარია.მაგალითი: წესი „ნამრავლი ყოველთვის მეტია მამრავლზე“ მცდარია: , ეს 8-ზე ნაკლებია.თავი: მოსწავლის ნაშრომის შემოწმება
- კოორდინატი
- რიცხვი (ან რიცხვთა წყვილი), რომელიც წერტილის ადგილს გვიჩვენებს.მაგალითი: წერტილი ღერძზე; წერტილი სიბრტყეზე.თავი: რიცხვთა ღერძი და კოორდინატები
Ლ
- ლეგენდა
- დიაგრამის განმარტება: რას უდრის ერთი სიმბოლო ან რას აღნიშნავს თითოეული ფერი.მაგალითი: ლეგენდა „1 სიმბოლო = 6 ბავშვი“ გვეუბნება, რომ 2 სიმბოლო 12 ბავშვია.თავი: მონაცემთა ანალიზი
- ლიტრი
- სითხის მოცულობის ერთეული, ერთი კუბური დეციმეტრის ტოლი.მაგალითი: 1 ლ = 1 დმ³ = 1000 სმ³; 1 მ³ = 1000 ლ.თავი: სიდიდეები და ერთეულები
Მ
- მარტივ მამრავლებად დაშლა
- რიცხვის ჩაწერა მარტივი რიცხვების ნამრავლის სახით.მაგალითი: 360 = 2 × 2 × 2 × 3 × 3 × 5 = 2³ × 3² × 5.თავი: გაყოფადობა, გამყოფი და ჯერადი
- მარტივი რიცხვი
- რიცხვი, რომელსაც ზუსტად ორი გამყოფი აქვს: 1 და თავისი თავი.მაგალითი: 13-ის გამყოფებია მხოლოდ 1 და 13, ამიტომ 13 მარტივია.თავი: გაყოფადობა, გამყოფი და ჯერადი
- მასშტაბი
- რუკაზე ან ნახაზზე სიგრძის შეფარდება რეალურ სიგრძესთან.მაგალითი: მასშტაბი 1 : 50 000: რუკაზე 6 სმ რეალურად 300 000 სმ = 3 კმ-ია.თავი: შეფარდება და პროპორცია
- მაჩვენებელი
- ხარისხში რიცხვი, რომელიც გვიჩვენებს, რამდენჯერ ვამრავლებთ ფუძეს.მაგალითი: 2⁴-ში მაჩვენებელია 4: ფუძე 2 ოთხჯერ მრავლდება.თავი: გამოსახულებები და ხარისხი
- მეათედი, მეასედი, მეათასედი
- ათწილადის თანრიგები მძიმის შემდეგ: 1/10, 1/100 და 1/1000.მაგალითი: 0,375-ში 3 მეათედია, 7 მეასედი, 5 მეათასედი.თავი: წილადები და ათწილადები
- მედიანა
- სამკუთხედის წვეროდან მოპირდაპირე გვერდის შუა წერტილამდე გავლებული მონაკვეთი.მაგალითი: 14 სმ გვერდზე გავლებული მედიანა მას ყოფს ორ 7 სმ ნაწილად.თავი: გეომეტრიული ფიგურები
- მეოთხედი
- ღერძებით გაყოფილი სიბრტყის ოთხი ნაწილიდან ერთ-ერთი.მაგალითი: წერტილი II მეოთხედშია, რადგან , .თავი: რიცხვთა ღერძი და კოორდინატები
- მიმდევრობა
- რიცხვების მწკრივი განსაზღვრული რიგით: პირველი, მეორე, მესამე და ა.შ.მაგალითი: 4, 7, 10, 13, … — მიმდევრობაა; მისი მე-3 წევრია 10.თავი: კანონზომიერებები და მიმდევრობები
- მიმდევრობის მნიშვნელი
- გეომეტრიულ მიმდევრობაში რიცხვი, რომელზეც ყოველ ჯერზე ვამრავლებთ.მაგალითი: 3, 6, 12, 24, … მიმდევრობაში მნიშვნელი 2-ია.თავი: კანონზომიერებები და მიმდევრობები
- მიმდევრობის სხვაობა
- არითმეტიკულ მიმდევრობაში რიცხვი, რომელსაც ყოველ ჯერზე ვუმატებთ (ის შეიძლება უარყოფითიც იყოს).მაგალითი: 4, 7, 10, … მიმდევრობაში სხვაობა 3-ია.თავი: კანონზომიერებები და მიმდევრობები
- მიმდევრობის წევრი
- მიმდევრობაში ერთი რიცხვი თავისი ნომრით.მაგალითი: 4, 7, 10, 13, … მიმდევრობაში მე-2 წევრია 7.თავი: კანონზომიერებები და მიმდევრობები
- მნიშვნელი
- წილადის ქვედა რიცხვი: გვიჩვენებს, რამდენ ტოლ ნაწილად გავყავით მთელი.მაგალითი: წილადში 3/4 მნიშვნელი 4-ია: მთელი 4 ტოლ ნაწილადაა დაყოფილი.თავი: წილადები და ათწილადები
- მობრუნება
- წერტილის ან ფიგურის ბრუნვა მოცემული წერტილის გარშემო მოცემული კუთხით.მაგალითი: საათის ისრის მიმართულებით 90°-ით მობრუნებისას გადადის -ში.თავი: რიცხვთა ღერძი და კოორდინატები
- მოდელის შეცდომა
- შეცდომა, როცა ამოცანის პირობა არასწორი მოქმედებით ან განტოლებით არის ჩაწერილი.მაგალითი: „24 ლარი, 4-ჯერ იაფია“ ჩაწერილია , სწორია .თავი: მოსწავლის ნაშრომის შემოწმება
- მოდული
- რიცხვის მანძილი ნულიდან, ნიშნის გარეშე.მაგალითი: |−5| = 5 და |5| = 5.თავი: წილადები და ათწილადები
- მომიჯნავე კუთხეები
- ორი კუთხე, რომლებსაც საერთო გვერდი აქვთ, დანარჩენი გვერდები კი ერთ წრფეზეა; მათი ჯამი 180°-ია.მაგალითი: თუ ერთი კუთხე 110°-ია, მომიჯნავე კუთხე -ია.თავი: გეომეტრიული ფიგურები
- მონაკვეთი
- წრფის ნაწილი ორ წერტილს შორის; მას აქვს სიგრძე.მაგალითი: მონაკვეთი , სადაც სმ.თავი: გეომეტრიული ფიგურები
- მონაცემები
- შეგროვებული ინფორმაცია: რიცხვები ან პასუხები.მაგალითი: 5 მოსწავლის სიმაღლეები: 132, 140, 138, 135, 145 (სმ).თავი: მონაცემთა ანალიზი
- მოქმედებათა თანმიმდევრობა
- რიგი, რომლითაც მოქმედებებს ვასრულებთ: ფრჩხილი, ხარისხი, გამრავლება და გაყოფა, მიმატება და გამოკლება.მაგალითი: 3 + 2 × 5 = 3 + 10 = 13, რადგან გამრავლება ჯერ სრულდება.თავი: გამოსახულებები და ხარისხი
- მოცულობა
- სხეულის მიერ დაკავებული სივრცის სიდიდე; იზომება კუბურ ერთეულებში.მაგალითი: ზომებით 5, 4, 3 სმ სხეულის მოცულობაა სმ³.თავი: სივრცითი სხეულები და მოცულობა
- მრავალწახნაგა
- სხეული, რომლის ზედაპირი მხოლოდ ბრტყელი მრავალკუთხედებისგან შედგება.მაგალითი: კუბი და პირამიდა მრავალწახნაგებია, ცილინდრი — არა.თავი: სივრცითი სხეულები და მოცულობა
- მრიცხველი
- წილადის ზედა რიცხვი: გვიჩვენებს, რამდენი ნაწილი ავიღეთ.მაგალითი: წილადში 3/4 მრიცხველი 3-ია: ავიღეთ 3 ნაწილი.თავი: წილადები და ათწილადები
- მსგავსი წევრები
- წევრები, რომლებშიც ასოიანი ნაწილი ერთი და იგივეა; მათ ვკრებთ.მაგალითი: 3x + 5x = 8x, მაგრამ 3x და 5y მსგავსი არ არის.თავი: გამოსახულებები და ხარისხი
Ნ
- ნამრავლი
- გამრავლების შედეგი.მაგალითი: 7 × 5 = 35: ნამრავლი 35-ია.თავი: ნატურალური რიცხვები და მოქმედებები
- ნარევი
- ორი ან მეტი ხსნარის (ან ნივთიერების) შერევით მიღებული ხსნარი.მაგალითი: 200 გ 10%-იანი და 300 გ 20%-იანი ხსნარის ნარევი 500 გ-ია და 16%-იანია.თავი: რიცხვის ნაწილი და პროცენტი
- ნატურალური რიცხვი
- რიცხვი, რომლითაც საგნებს ვთვლით: 1, 2, 3, … (ნული არ შედის).მაგალითი: 5 კალამი, 12 მოსწავლე — 5 და 12 ნატურალური რიცხვებია.თავი: ნატურალური რიცხვები და მოქმედებები
- ნაშთი
- რაც გაყოფის შემდეგ რჩება და გამყოფზე ნაკლებია.მაგალითი: 17 = 5 × 3 + 2: ნაშთი 2-ია.თავი: ნატურალური რიცხვები და მოქმედებები
Ო
- ორმაგი უტოლობა
- ჩანაწერი, რომელიც ერთდროულად ორ უტოლობას გვიჩვენებს: რიცხვი მოთავსებულია ორ მნიშვნელობას შორის.მაგალითი: −3/4 < a < 5/4 ნიშნავს, რომ a მეტია −3/4-ზე და ნაკლებია 5/4-ზე.თავი: გამოსახულებები და ხარისხი
- ორნიშნა (სამნიშნა, ოთხნიშნა) რიცხვი
- რიცხვი, რომლის ჩანაწერში ორი (სამი, ოთხი) ციფრია.მაგალითი: ორნიშნა რიცხვებია 10-დან 99-მდე — სულ 90 რიცხვი.თავი: ნატურალური რიცხვები და მოქმედებები
Პ
- პარალელოგრამი
- ოთხკუთხედი, რომლის მოპირდაპირე გვერდები წყვილ-წყვილად პარალელურია.მაგალითი: პარალელოგრამის კუთხეებია 65°, 115°, 65°, 115°.თავი: გეომეტრიული ფიგურები
- პერიმეტრი
- ფიგურის ყველა გვერდის სიგრძეთა ჯამი.მაგალითი: მართკუთხედის გვერდებია 12 სმ და 7 სმ: სმ.თავი: პერიმეტრი და ფართობი
- პერიოდი
- ჯგუფი, რომელიც კანონზომიერებაში ისევ და ისევ მეორდება.მაგალითი: ა, ბ, ბ, გ, ა, ბ, ბ, გ, … — პერიოდია ა, ბ, ბ, გ (სიგრძე 4).თავი: კანონზომიერებები და მიმდევრობები
- პირამიდა
- მრავალწახნაგა, რომლის ფუძე მრავალკუთხედია, ხოლო გვერდითი წახნაგები ერთ წვეროში შეყრილი სამკუთხედებია.მაგალითი: ოთხკუთხა პირამიდას 5 წვერო, 8 წიბო და 5 წახნაგი აქვს.თავი: სივრცითი სხეულები და მოცულობა
- პირდაპირპროპორციული დამოკიდებულება
- ორი სიდიდე ისეა დაკავშირებული, რომ ერთი რამდენჯერაც იზრდება, მეორეც იმდენჯერვე იზრდება.მაგალითი: 1 კგ ვაშლი 2,5 ლარია; 8 კგ ღირს 8 × 2,5 = 20 ლარი.თავი: შეფარდება და პროპორცია
- პირობის საკმარისობა
- პირობა საკმარისია, თუ მისი მეშვეობით ერთადერთი პასუხი გამოდის და ის ყველა შესაძლო რიცხვისთვის ერთი და იგივეა.მაგალითი: x ნატურალურია და 2x + 3 = 11: x = 4 ერთადერთი პასუხია, პირობა საკმარისია.თავი: განტოლებები და ტექსტური ამოცანები
- პიქტოგრამა
- დიაგრამა, რომელშიც რაოდენობას სიმბოლოები აჩვენებს.მაგალითი: თუ 1 სიმბოლო = 6 ბავშვი, 3,5 სიმბოლო არის ბავშვი.თავი: მონაცემთა ანალიზი
- პრიზმა
- მრავალწახნაგა ორი ტოლი პარალელური ფუძით; მართი პრიზმის გვერდითი წახნაგები მართკუთხედებია.მაგალითი: ექვსკუთხა პრიზმას 12 წვერო, 18 წიბო და 8 წახნაგი აქვს.თავი: სივრცითი სხეულები და მოცულობა
- პროპორცია
- ორი ტოლი შეფარდების ტოლობა.მაგალითი: 2 : 3 = 4 : 6, რადგან 2/3 = 4/6.თავი: შეფარდება და პროპორცია
- პროპორციის ძირითადი თვისება
- კიდურა წევრების ნამრავლი შუა წევრების ნამრავლის ტოლია.მაგალითი: 9 : 4 = 27 : 12 და 9 × 12 = 4 × 27 = 108.თავი: შეფარდება და პროპორცია
- პროცენტი
- რიცხვის მეასედი ნაწილი; სიტყვა „პროცენტი“ ნიშნავს „ასიდან“.მაგალითი: 1% = 1/100 = 0,01; 200-ის 1% არის 2.თავი: რიცხვის ნაწილი და პროცენტი
- პროცენტული შემცველობა
- რამდენ პროცენტს შეადგენს გახსნილი ნივთიერების მასა ხსნარის მასიდან.მაგალითი: 300 გ ხსნარში 24 გ მარილია: 24/300 × 100% = 8%.თავი: რიცხვის ნაწილი და პროცენტი
- პროცენტული წილი
- რამდენი პროცენტია ერთი ჯგუფი ყველა ობიექტის რაოდენობიდან.მაგალითი: 40 საგანში 16 ფანქარია: 16/40 × 100% = 40%.თავი: რიცხვის ნაწილი და პროცენტი
Რ
- რიცხვთა ღერძი
- წრფე, რომელზეც არჩეულია საწყისი წერტილი 0, დადებითი მიმართულება და ერთეულოვანი მონაკვეთი.მაგალითი: −3 არის ნულიდან მარცხნივ 3 ერთეულზე, 2 — მარჯვნივ 2 ერთეულზე.თავი: რიცხვთა ღერძი და კოორდინატები
- რიცხვის ნაწილი
- მთელის რამდენიმე ტოლი ნაწილი; ვპოულობთ რიცხვის წილადზე გამრავლებით.მაგალითი: 60-ის 2/5 ნაწილი: 60 × 2/5 = 24.თავი: წილადები და ათწილადები
- რკალი
- წრეწირის ნაწილი ორ წერტილს შორის.მაგალითი: წრეწირი 16 ტოლ რკალადაა დაყოფილი.თავი: გეომეტრიული ფიგურები
- რომაული ციფრები
- რიცხვის ჩაწერა ასოებით I, V, X, L, C, D, M.მაგალითი: XIV = 10 + (5 − 1) = 14.თავი: ნატურალური რიცხვები და მოქმედებები
- რომბი
- პარალელოგრამი, რომლის ოთხივე გვერდი ტოლია; მისი დიაგონალები ერთმანეთის მართობულია.მაგალითი: რომბი გვერდით 5 სმ აქვს პერიმეტრი სმ.თავი: გეომეტრიული ფიგურები
Ს
- საერთო მნიშვნელი
- ერთი და იგივე მნიშვნელი, რომელზეც წილადებს მივიყვანთ შესადარებლად ან შესაკრებად; ჩვეულებრივ, მნიშვნელების უსჯ.მაგალითი: 1/2 და 1/3: საერთო მნიშვნელი 6-ია, 3/6 და 2/6.თავი: წილადები და ათწილადები
- საკმარისი პირობა
- პირობა, რომლითაც ამოცანის კითხვაზე პასუხი ერთადერთი გამოდის.მაგალითი: „ჯამი 12-ია“ არ არის საკმარისი ორი რიცხვის საპოვნელად (5 და 7, 6 და 6, …).თავი: სიმრავლეები, ლოგიკა და დათვლა
- საკოორდინატო სიბრტყე
- ორი ურთიერთმართობული რიცხვთა ღერძით მიღებული სიბრტყე, რომელზეც ყოველი წერტილი რიცხვთა წყვილით განისაზღვრება.მაგალითი: ჰორიზონტალურია, ვერტიკალური; ისინი წერტილში იკვეთება.თავი: რიცხვთა ღერძი და კოორდინატები
- სამკუთხედის უტოლობა
- სამკუთხედის უდიდესი გვერდი დანარჩენი ორის ჯამზე ნაკლებია, თორემ სამკუთხედი არ მიიღება.მაგალითი: გვერდები 3, 4, 8: , ამიტომ სამკუთხედი არ არსებობს.თავი: გეომეტრიული ფიგურები
- საშუალო არითმეტიკული
- რიცხვების ჯამი გაყოფილი მათ რაოდენობაზე.მაგალითი: 4, 6 და 11-ის საშუალოა .თავი: მონაცემთა ანალიზი
- საშუალო სიჩქარე
- მთელი გავლილი მანძილი გაყოფილი მთელ დროზე.მაგალითი: 60 კმ 2 საათში და 60 კმ 1 საათში: 120 ÷ 3 = 40 კმ/სთ.თავი: სიდიდეები და ერთეულები
- სეგმენტი და ინტერვალი
- რიცხვითი შუალედები: სეგმენტს ბოლოები ეკუთვნის, ინტერვალს — არა.მაგალითი: -ში არის 1, 2, 3 მთელი რიცხვები, -ში — მხოლოდ 2.თავი: რიცხვთა ღერძი და კოორდინატები
- სექტორი
- წრის ნაწილი, რომელიც ორი რადიუსითა და მათ შორის რკალით შემოისაზღვრება.მაგალითი: წრე 8 ტოლ სექტორად დაყოფილია, თითოეულის კუთხეა .თავი: გეომეტრიული ფიგურები
- სვეტოვანი დიაგრამა
- დიაგრამა, რომელშიც რაოდენობა სვეტის სიმაღლითაა გამოსახული.მაგალითი: სვეტი 3,5 დანაყოფის სიმაღლისაა და ერთი დანაყოფი 10-ია, ე.ი. მნიშვნელობა 35-ია.თავი: მონაცემთა ანალიზი
- სიმაღლე
- სამკუთხედის წვეროდან მოპირდაპირე გვერდზე (ან მის გაგრძელებაზე) დაშვებული მართობი.მაგალითი: სიმაღლე გვერდთან ქმნის 90°-იან კუთხეს.თავი: გეომეტრიული ფიგურები
- სიმეტრიული წერტილები
- ორი წერტილი, რომლებიც ღერძის ან წერტილის მიმართ ერთმანეთის „სარკისებური ასლია“.მაგალითი: -ის სიმეტრიულია -ის მიმართ .თავი: რიცხვთა ღერძი და კოორდინატები
- სიმრავლე
- ობიექტების ერთობლიობა; ობიექტებს მის ელემენტებს ვეძახით.მაგალითი: — სიმრავლეა სამი ელემენტით.თავი: სიმრავლეები, ლოგიკა და დათვლა
- სიჩქარე
- მანძილი, რომელსაც სხეული დროის ერთეულში (1 საათში ან 1 წამში) გადის.მაგალითი: ავტომობილი 3 საათში 180 კმ-ს გადის: სიჩქარე 180 ÷ 3 = 60 კმ/სთ.თავი: სიდიდეები და ერთეულები
- სრული ზედაპირი
- სხეულის ყველა წახნაგის ფართობთა ჯამი.მაგალითი: კუბი წიბოთი 5 სმ: სმ².თავი: სივრცითი სხეულები და მოცულობა
- სხვაობა
- გამოკლების შედეგი.მაგალითი: 7 − 5 = 2: სხვაობა 2-ია.თავი: ნატურალური რიცხვები და მოქმედებები
- სხივი
- წრფის ნაწილი, რომელიც ერთი წერტილიდან იწყება და ერთ მხარეს უსასრულოდ გრძელდება.მაგალითი: სხივი იწყება -დან, გადის -ზე და გრძელდება უსასრულოდ.თავი: გეომეტრიული ფიგურები
Ტ
- ტეხილი
- მონაკვეთების ჯაჭვი, სადაც ყოველი მონაკვეთი წინას ბოლოდან იწყება.მაგალითი: მონაკვეთებით 6, 9 და 7 სმ შედგენილი ტეხილის სიგრძეა სმ.თავი: გეომეტრიული ფიგურები
- ტოლი ფიგურები
- ფიგურები, რომლებიც გადაადგილებით ზუსტად ემთხვევა ერთმანეთს; მათი გვერდები, კუთხეები, პერიმეტრი და ფართობი ტოლია.მაგალითი: მართკუთხედები და ტოლი არ არის: ფართობი ერთნაირია, პერიმეტრი — არა.თავი: გეომეტრიული ფიგურები
- ტოლფასი განტოლებები
- განტოლებები, რომლებსაც ერთი და იგივე ამონახსნი აქვს.მაგალითი: 2x = 16 და x = 8 ტოლფასია: ორივეს ამონახსნი 8-ია.თავი: განტოლებები და ტექსტური ამოცანები
- ტოლფერდა სამკუთხედი
- სამკუთხედი, რომლის ორი გვერდი (ფერდი) ტოლია; ფუძესთან მდებარე ორი კუთხეც ტოლია.მაგალითი: ფერდებით 12, 12 სმ და ფუძით 6 სმ; ფუძესთან მდებარე კუთხეები ტოლია.თავი: გეომეტრიული ფიგურები
- ტრაპეცია
- ოთხკუთხედი, რომლის მხოლოდ ორი გვერდი (ფუძეები) პარალელურია; დანარჩენი ორი გვერდი ფერდებია.მაგალითი: ტრაპეციაში , ამიტომ .თავი: გეომეტრიული ფიგურები
- ტრაპეციის ფუძეები
- ტრაპეციის ორი პარალელური გვერდი; ტრაპეციის ფართობი მათ ჯამზე და სიმაღლეზეა დამოკიდებული.მაგალითი: ფუძეები 8 და 14 სმ, სიმაღლე 5 სმ: სმ².თავი: პერიმეტრი და ფართობი
Უ
- უარესი შემთხვევა
- ყველაზე უიღბლო ამოღება, რომელშიც მიზანს ჯერ არ ვაღწევთ; პასუხია მისი ელემენტების რაოდენობა .მაგალითი: 8 თეთრ და 5 შავ ბურთში 2 შავის გარანტიისთვის: ბურთი.თავი: სიმრავლეები, ლოგიკა და დათვლა
- უარყოფა
- დებულების საწინააღმდეგო დებულება: როცა ერთი მართალია, მეორე მცდარია.მაგალითი: „ყველა მოსწავლემ ამოხსნა“-ს უარყოფაა „ერთმა მაინც ვერ ამოხსნა“.თავი: სიმრავლეები, ლოგიკა და დათვლა
- უარყოფითი რიცხვი
- რიცხვი, რომელიც ნულზე ნაკლებია; რიცხვთა ღერძზე ნულის მარცხნივ დგას.მაგალითი: −3 უარყოფითია და −3 < 0; ტემპერატურა −4 გრადუსი ნიშნავს ნულზე 4 გრადუსით დაბალს.თავი: წილადები და ათწილადები
- უკვეცი წილადი
- წილადი, რომლის მრიცხველსა და მნიშვნელს 1-ის გარდა საერთო გამყოფი არა აქვს.მაგალითი: 3/4 უკვეცია, ხოლო 6/8 — არა (ორივე იყოფა 2-ზე).თავი: წილადები და ათწილადები
- უკუპროპორციული დამოკიდებულება
- ორი სიდიდე ისეა დაკავშირებული, რომ ერთი რამდენჯერაც იზრდება, მეორე იმდენჯერვე მცირდება; მათი ნამრავლი მუდმივია.მაგალითი: 8 მუშა 12 დღეში ასრულებს; 6 მუშა 8 × 12 ÷ 6 = 16 დღეში.თავი: შეფარდება და პროპორცია
- ურთიერთმარტივი რიცხვები
- რიცხვები, რომელთა უსგ 1-ია, ანუ 1-ის გარდა საერთო გამყოფი არა აქვთ.მაგალითი: 8 და 15 ურთიერთმარტივია: უსგ(8; 15) = 1.თავი: გაყოფადობა, გამყოფი და ჯერადი
- უსგ (უდიდესი საერთო გამყოფი)
- უდიდესი რიცხვი, რომელზეც ორივე მოცემული რიცხვი იყოფა.მაგალითი: 36-ისა და 60-ის საერთო გამყოფებია 1, 2, 3, 4, 6, 12; უსგ = 12.თავი: გაყოფადობა, გამყოფი და ჯერადი
- უსჯ
- უმცირესი საერთო ჯერადი: ყველაზე პატარა რიცხვი, რომელიც ყველა მოცემულ რიცხვზე იყოფა.მაგალითი: 4-ისა და 6-ის უსჯ 12-ია.თავი: განტოლებები და ტექსტური ამოცანები
- უსჯ (უმცირესი საერთო ჯერადი)
- უმცირესი რიცხვი, რომელიც ორივე მოცემულ რიცხვზე იყოფა.მაგალითი: 20-ის ჯერადებია 20, 40, 60; 30-ის — 30, 60: უსჯ = 60.თავი: გაყოფადობა, გამყოფი და ჯერადი
Ფ
- ფართობი
- რამდენი ერთეულოვანი კვადრატით ივსება ფიგურა; იზომება კვადრატულ ერთეულებში.მაგალითი: 12 სმ × 7 სმ მართკუთხედის ფართობია სმ².თავი: პერიმეტრი და ფართობი
- ფასდაკლება
- ფასის შემცირება პროცენტით; ახალი ფასი საწყისი ფასის დარჩენილი პროცენტია.მაგალითი: 200 ლარის 15%-იანი ფასდაკლების შემდეგ ფასია 200 × 0,85 = 170 ლარი.თავი: რიცხვის ნაწილი და პროცენტი
- ფრჩხილის გახსნა
- ფრჩხილიანი გამოსახულების ფრჩხილების გარეშე ჩაწერა; „−“ ნიშნის შემდეგ ფრჩხილში ყველა ნიშანი იცვლება.მაგალითი: .თავი: მოსწავლის ნაშრომის შემოწმება
- ფუძე
- ხარისხში ის რიცხვი, რომელიც თავის თავზე მრავლდება.მაგალითი: 2⁴-ში ფუძეა 2.თავი: გამოსახულებები და ხარისხი
- ფუძე (სამკუთხედის)
- სამკუთხედის გვერდი, რომელიც ფართობის გამოსათვლელად ავიღეთ; მასზე დაშვებულ მართობს სიმაღლე ეწოდება.მაგალითი: ფუძე 14 სმ, სიმაღლე 9 სმ: სმ².თავი: პერიმეტრი და ფართობი
Ქ
- ქვესიმრავლე
- სიმრავლე, რომლის ყოველი ელემენტი მეორე სიმრავლეშიც არის.მაგალითი: .თავი: სიმრავლეები, ლოგიკა და დათვლა
- ქორდა
- მონაკვეთი, რომელიც წრეწირის ორ წერტილს აერთებს; ყველაზე გრძელი ქორდა დიამეტრია.მაგალითი: 13 სმ დიამეტრის მქონე წრეწირში 12 სმ-იანი ქორდა შეიძლება, 14 სმ-იანი — არა.თავი: გეომეტრიული ფიგურები
Ღ
- ღერძული სიმეტრია
- ფიგურას აქვს სიმეტრიის ღერძი, თუ მასზე დაკეცვისას ფიგურის ორი ნაწილი ზუსტად ემთხვევა.მაგალითი: მართკუთხედს ორი სიმეტრიის ღერძი აქვს, კვადრატს — ოთხი.თავი: გეომეტრიული ფიგურები
Შ
- შებრუნებული მოქმედებით შემოწმება
- პასუხზე იმ მოქმედების შებრუნებულის შესრულება, რომლითაც ის მივიღეთ; თუ საწყისს მივიღეთ, პასუხი სწორია.მაგალითი: ; შემოწმება: .თავი: მოსწავლის ნაშრომის შემოწმება
- შებრუნებული წილადი
- წილადი, რომელშიც მრიცხველი და მნიშვნელი ადგილებს ცვლის; წილადზე გაყოფისას მასზე ვამრავლებთ.მაგალითი: 4/5-ის შებრუნებულია 5/4: 2/3 ÷ 4/5 = 2/3 × 5/4 = 5/6.თავი: წილადები და ათწილადები
- შედგენილი რიცხვი
- რიცხვი, რომელსაც ორზე მეტი გამყოფი აქვს.მაგალითი: 12-ის გამყოფებია 1, 2, 3, 4, 6, 12 — ექვსი, ამიტომ 12 შედგენილია.თავი: გაყოფადობა, გამყოფი და ჯერადი
- შეკვეცა
- წილადის მრიცხველისა და მნიშვნელის გაყოფა ერთსა და იმავე რიცხვზე; წილადის მნიშვნელობა არ იცვლება.მაგალითი: 18/24: ორივეს ვყოფთ 6-ზე და ვიღებთ 3/4.თავი: წილადები და ათწილადები
- შერეული რიცხვი
- მთელი და წილადი ერთად ჩაწერილი: მთელს და წილადს ვკრებთ.მაგალითი: 1 3/4 = 1 + 3/4 = 7/4.თავი: წილადები და ათწილადები
- შესწორებული ვარიანტი
- მოსწავლის არასწორი სტრიქონის ნაცვლად ჩაწერილი სწორი სტრიქონი და სწორი შედეგი.მაგალითი: მოსწავლემ დაწერა ; შესწორებული ვარიანტია .თავი: მოსწავლის ნაშრომის შემოწმება
- შეფარდება
- ორი რიცხვის განაყოფი; გვიჩვენებს, ერთი სიდიდე რამდენჯერ ან რომელი ნაწილით შეესაბამება მეორეს.მაგალითი: ბიჭები 16, გოგოები 20: შეფარდება 16 : 20 = 4 : 5.თავი: შეფარდება და პროპორცია
- შლილი
- სხეულის ზედაპირი, გაშლილი ბრტყელ ფიგურად.მაგალითი: ცილინდრის შლილი: ორი წრე და ერთი მართკუთხედი.თავი: სივრცითი სხეულები და მოცულობა
- შუა წევრები
- პროპორციის მეორე და მესამე წევრი.მაგალითი: პროპორციაში 2 : 3 = 4 : 6 შუა წევრებია 3 და 4; 2 × 6 = 3 × 4 = 12.თავი: შეფარდება და პროპორცია
- შუალედი (ბოძებს შორის)
- ორ მეზობელ ბოძს შორის მონაკვეთი; ბოძებს ერთით მეტი აქვთ, ვიდრე შუალედებს.მაგალითი: 30 მ ღობე, ბოძები ყოველ 5 მ-ზე: შუალედი, ბოძი.თავი: მოსწავლის ნაშრომის შემოწმება
Ც
- ცარიელი სიმრავლე
- სიმრავლე, რომელშიც არც ერთი ელემენტი არ არის.მაგალითი: 10-ზე მეტი ერთნიშნა რიცხვების სიმრავლე ცარიელია: .თავი: სიმრავლეები, ლოგიკა და დათვლა
- ცენტრული სიმეტრია
- ფიგურა 180°-ით შემობრუნებისას თავის თავს ემთხვევა; ამ წერტილს ცენტრი ეწოდება.მაგალითი: პარალელოგრამი ცენტრულად სიმეტრიულია, სამკუთხედი — არა.თავი: გეომეტრიული ფიგურები
- ცვლადი
- ასო, რომელიც გამოსახულებაში რიცხვის ადგილას დგას და სხვადასხვა მნიშვნელობა შეიძლება მიიღოს.მაგალითი: 3x + 2-ში ცვლადია x: როცა x = 4, გამოსახულება 14-ია; როცა x = 0, ის 2-ია.თავი: გამოსახულებები და ხარისხი
- ციფრთა ჯამი
- რიცხვის ყველა ციფრის შეკრებით მიღებული რიცხვი.მაგალითი: 738-ის ციფრთა ჯამია 7 + 3 + 8 = 18.თავი: გაყოფადობა, გამყოფი და ჯერადი
- ციფრი
- ათი ნიშნიდან ერთ-ერთი (0–9), რომლითაც რიცხვი იწერება.მაგალითი: რიცხვ 4205-ში ოთხი ციფრია: 4, 2, 0 და 5.თავი: ნატურალური რიცხვები და მოქმედებები
Წ
- წახნაგი
- მრავალწახნაგას ზედაპირის ერთი ბრტყელი მრავალკუთხედი.მაგალითი: კუბს 6 წახნაგი აქვს, ყოველი ტოლი კვადრატია.თავი: სივრცითი სხეულები და მოცულობა
- წევრი
- გამოსახულების ის ნაწილი, რომელიც + ან − ნიშნითაა გამოყოფილი.მაგალითი: 3x + 2 − y გამოსახულების წევრებია 3x, 2 და y.თავი: გამოსახულებები და ხარისხი
- წევრის გადატანა
- წევრის გადაყვანა განტოლების მეორე მხარეს ნიშნის შეცვლით.მაგალითი: x − 5 = 3 → x = 3 + 5 = 8.თავი: განტოლებები და ტექსტური ამოცანები
- წერტილოვანი დიაგრამა
- დიაგრამა, რომელშიც თითოეულ მონაცემს ერთი წერტილი შეესაბამება და წერტილები ხაზით არ ერთდება.მაგალითი: მნიშვნელობა 1-ზე 7 წერტილია, ე.ი. 7 ბავშვს ჰყავს თითო და ან ძმა.თავი: მონაცემთა ანალიზი
- წესიერი წილადი
- წილადი, რომლის მრიცხველი მნიშვნელზე ნაკლებია; მისი მნიშვნელობა 1-ზე ნაკლებია.მაგალითი: 3/4 წესიერია, რადგან 3 < 4.თავი: წილადები და ათწილადები
- წესის შეცდომა
- შეცდომა, როცა მოსწავლემ წესი არასწორად გამოიყენა.მაგალითი: : მოსწავლემ მნიშვნელებიც შეკრიბა, სწორია .თავი: მოსწავლის ნაშრომის შემოწმება
- წვერო
- წერტილი, სადაც მრავალწახნაგას წიბოები ერთმანეთს ხვდება.მაგალითი: კუბს 8 წვერო აქვს.თავი: სივრცითი სხეულები და მოცულობა
- წიბო
- მონაკვეთი, სადაც მრავალწახნაგას ორი წახნაგი ერთმანეთს ხვდება.მაგალითი: კუბს 12 წიბო აქვს.თავი: სივრცითი სხეულები და მოცულობა
- წინააღმდეგობა
- ვარაუდიდან მიღებული შედეგი, რომელიც პირობას ან თვით ვარაუდს ეწინააღმდეგება; ნიშნავს, რომ ვარაუდი მცდარია.მაგალითი: ვარაუდი „ანა მართალია“ გვაძლევს, რომ ის მატყუარაა — წინააღმდეგობაა.თავი: სიმრავლეები, ლოგიკა და დათვლა
- წრეწირი
- ხაზი, რომლის ყოველი წერტილი ცენტრიდან ერთნაირ მანძილზეა (წრე კი ამ ხაზით შემოსაზღვრული ფართობია).მაგალითი: 6,5 სმ რადიუსიანი წრეწირის დიამეტრია 13 სმ.თავი: გეომეტრიული ფიგურები
- წრიული დიაგრამა
- წრე, რომელიც სექტორებად არის დაყოფილი; სექტორი გვიჩვენებს, მთელის რა ნაწილია მონაცემი.მაგალითი: 90°-იანი სექტორი მთელი წრის -ია, ანუ 25%.თავი: მონაცემთა ანალიზი
- წრფივი განტოლება
- განტოლება, რომელშიც უცნობი მხოლოდ პირველ ხარისხშია, ანუ ax + b = c სახისაა.მაგალითი: 5x − 7 = 3x + 9 წრფივია; x² = 16 — არა.თავი: განტოლებები და ტექსტური ამოცანები
Ხ
- ხაზოვანი დიაგრამა
- დიაგრამა, რომელშიც წერტილები ხაზითაა შეერთებული; ის გვიჩვენებს, როგორ იცვლება სიდიდე დროში.მაგალითი: ტემპერატურა 12:00-ზე 14°, 18:00-ზე 17°: ცვლილება .თავი: მონაცემთა ანალიზი
- ხარისხი
- ერთი და იმავე რიცხვის თავისთავზე გამრავლების შემოკლებული ჩანაწერი.მაგალითი: 2³ = 2 × 2 × 2 = 8.თავი: გაყოფადობა, გამყოფი და ჯერადი
- ხსნარი
- წყლისა და მასში გახსნილი ნივთიერების (მაგალითად, მარილის) ნარევი.მაგალითი: 400 გ ხსნარი შედგება 24 გ მარილისა და 376 გ წყლისგან.თავი: რიცხვის ნაწილი და პროცენტი
Ჯ
- ჯამი
- შეკრების შედეგი.მაგალითი: 7 + 5 = 12: ჯამი 12-ია.თავი: ნატურალური რიცხვები და მოქმედებები
- ჯერადი
- რიცხვი, რომელიც მოცემულ რიცხვზე ნაშთის გარეშე იყოფა; მოცემული რიცხვის გამრავლებით 1, 2, 3, … -ზე მიიღება.მაგალითი: 7-ის ჯერადებია 7, 14, 21, 28, …თავი: გაყოფადობა, გამყოფი და ჯერადი
- ჯუფთებადობა
- შეკრებისას და გამრავლებისას რიცხვების დაჯგუფება ფრჩხილებით შედეგს არ ცვლის.მაგალითი: (4 × 25) × 87 = 4 × (25 × 87) = 8700.თავი: ნატურალური რიცხვები და მოქმედებები
Ჰ
- ჰექტარი
- ფართობის ერთეული: კვადრატი, რომლის გვერდი 100 მ-ია.მაგალითი: 1 ჰა = 100 მ × 100 მ = 10 000 მ²; 3,2 ჰა = 32 000 მ².თავი: სიდიდეები და ერთეულები
- ჰიპოტენუზა
- მართკუთხა სამკუთხედის უდიდესი გვერდი, მართი კუთხის მოპირდაპირე.მაგალითი: სამკუთხედში გვერდებით 6, 8 და 10 სმ ჰიპოტენუზაა 10 სმ.თავი: პერიმეტრი და ფართობი
N
- n-ური წევრის ფორმულა
- ფორმულა, რომელიც წევრის ნომრიდან თვითონ წევრს გვაძლევს.მაგალითი: x_n = 3n − 7 ფორმულით x_10 = 3 × 10 − 7 = 23.თავი: კანონზომიერებები და მიმდევრობები