§1. მრავალწახნაგა: წვეროები, წიბოები, წახნაგები
ამ ნაწილის ტერმინები (7)
- ეილერის ფორმულა
- ამოზნექილ მრავალწახნაგაში წვეროები − წიბოები + წახნაგები = 2.მაგალითი: კუბი: .
- მრავალწახნაგა
- სხეული, რომლის ზედაპირი მხოლოდ ბრტყელი მრავალკუთხედებისგან შედგება.მაგალითი: კუბი და პირამიდა მრავალწახნაგებია, ცილინდრი — არა.
- პირამიდა
- მრავალწახნაგა, რომლის ფუძე მრავალკუთხედია, ხოლო გვერდითი წახნაგები ერთ წვეროში შეყრილი სამკუთხედებია.მაგალითი: ოთხკუთხა პირამიდას 5 წვერო, 8 წიბო და 5 წახნაგი აქვს.
- პრიზმა
- მრავალწახნაგა ორი ტოლი პარალელური ფუძით; მართი პრიზმის გვერდითი წახნაგები მართკუთხედებია.მაგალითი: ექვსკუთხა პრიზმას 12 წვერო, 18 წიბო და 8 წახნაგი აქვს.
- წახნაგი
- მრავალწახნაგას ზედაპირის ერთი ბრტყელი მრავალკუთხედი.მაგალითი: კუბს 6 წახნაგი აქვს, ყოველი ტოლი კვადრატია.
- წვერო
- წერტილი, სადაც მრავალწახნაგას წიბოები ერთმანეთს ხვდება.მაგალითი: კუბს 8 წვერო აქვს.
- წიბო
- მონაკვეთი, სადაც მრავალწახნაგას ორი წახნაგი ერთმანეთს ხვდება.მაგალითი: კუბს 12 წიბო აქვს.
მრავალწახნაგა არის სხეული, რომლის ზედაპირი მრავალკუთხედებისგან შედგება. ეს მრავალკუთხედები მისი წახნაგებია; წახნაგების გვერდები — წიბოები; წიბოების ბოლოები — წვეროები.
- კუბი — მრავალწახნაგა, რომლის 6 წახნაგი ტოლი კვადრატია. მართკუთხა პარალელეპიპედი — მრავალწახნაგა, რომლის 6 წახნაგი მართკუთხედია.
- მართი პრიზმა — მრავალწახნაგა, რომელსაც ორი ტოლი, პარალელური ფუძე (მრავალკუთხედი) და მართკუთხედის ფორმის გვერდითი წახნაგები აქვს. ფუძე -კუთხედია — პრიზმას -კუთხა პრიზმა ჰქვია.
- პირამიდა — მრავალწახნაგა, რომლის ფუძე მრავალკუთხედია, ხოლო გვერდითი წახნაგები სამკუთხედებია და ერთ საერთო წვეროში იკვეთება. ფუძე -კუთხედია — პირამიდას -კუთხა პირამიდა ჰქვია.
- ცილინდრი და კონუსი მრავალწახნაგები არ არის: მათი ზედაპირი ნაწილობრივ მრუდეა.
ელემენტების რაოდენობა. -კუთხა პრიზმისთვის: ფუძეებს თითო წვერო და თითო წიბო აქვს, პლუს გვერდითი წიბო; წახნაგებია 2 ფუძე და გვერდითი. -კუთხა პირამიდისთვის: ფუძეს წვერო აქვს, პლუს ერთი ზედა წვერო; წიბოები — ფუძის და გვერდითი; წახნაგები — ფუძე და გვერდითი.
| სხეული | წვეროები | წიბოები | წახნაგები |
|---|---|---|---|
| -კუთხა პრიზმა | |||
| -კუთხა პირამიდა | |||
| სამკუთხა პრიზმა () | 6 | 9 | 5 |
| კუბი, მართკუთხა პარალელეპიპედი () | 8 | 12 | 6 |
| ოთხკუთხა პირამიდა () | 5 | 8 | 5 |
| სამკუთხა პირამიდა () | 4 | 6 | 4 |
ეილერის ფორმულა. ამოზნექილი მრავალწახნაგასთვის წვეროები − წიბოები + წახნაგები = 2. მაგალითად, კუბი: .
მაგალითი 1
ექვსკუთხა მართი პრიზმისთვის იპოვეთ წვეროების, წიბოებისა და წახნაგების რაოდენობა და შეამოწმეთ ეილერის ფორმულა.
ამოხსნა
- . წვეროები: .
- წიბოები: (12 ფუძის წიბო და 6 გვერდითი).
- წახნაგები: (2 ფუძე და 6 გვერდითი წახნაგი).
- ეილერი: .
პასუხი: 12 წვერო, 18 წიბო, 8 წახნაგი.
მაგალითი 2
ჩამოთვლილთაგან რომლის ტოლი შეიძლება იყოს პირამიდის წიბოებისა და წვეროების რაოდენობათა ჯამი: 17, 18, 19, 20?
ამოხსნა
- -კუთხა პირამიდას წიბო და წვერო აქვს. ჯამია .
- ამიტომ ჯამს 3-ზე გაყოფისას ნაშთად 1 უნდა დარჩეს.
- — არა; — არა; — კი (, ); — არა.
- შემოწმება: ექვსკუთხა პირამიდას წიბო და წვერო აქვს, .
პასუხი: 19
მაგალითი 3
ჩამოთვლილთაგან რომლის ტოლი შეიძლება იყოს მართი პრიზმის წახნაგებისა და წიბოების რაოდენობათა ჯამი: 33, 34, 35, 36?
ამოხსნა
- -კუთხა პრიზმას წახნაგი და წიბო აქვს. ჯამია .
- თუ ჯამს 2-ს გამოვაკლებთ, მიიღება ; ამიტომ მოცემულ რიცხვს გამოკლებული 2 უნდა იყოფოდეს 4-ზე.
- , , , . 4-ზე იყოფა მხოლოდ 32: .
- შემოწმება: რვაკუთხა პრიზმას წახნაგი და წიბო აქვს, .
პასუხი: 34
მაგალითი 4
პრიზმის წვეროების რაოდენობა 3-ჯერ მეტია პირამიდის წიბოების რაოდენობაზე. რამდენჯერ მეტია პრიზმის წიბოების რაოდენობა პირამიდის წიბოების რაოდენობაზე?
ამოხსნა
- პრიზმა იყოს -კუთხა, პირამიდა — -კუთხა. პრიზმის წვეროებია , პირამიდის წიბოებია .
- პირობით , ამიტომ .
- პრიზმის წიბოებია , პირამიდისა — .
- შეფარდება: ( მცირდება, ამიტომ პასუხი -ზე არ არის დამოკიდებული).
- შემოწმება: (სამკუთხა პირამიდა, 6 წიბო) და (ცხრაკუთხა პრიზმა). პრიზმას 18 წვერო აქვს, ; პრიზმის წიბოებია 27, .
პასუხი: 4,5-ჯერ
მაგალითი 5
მოცემულია მართი პრიზმა და მის შესახებ ორი პირობა: I. პრიზმის წვეროების რაოდენობა ისე შეეფარდება წიბოების რაოდენობას, როგორც . II. პრიზმის წახნაგების რაოდენობა 10-ის ტოლია. იმის გასარკვევად, რამდენი წიბო აქვს პრიზმას, რომელი პირობაა საკმარისი?
ამოხსნა
- პირობა I: -კუთხა პრიზმაში წვეროებია , წიბოებია ; შეფარდება ყოველთვის ასეა, ამიტომ ის -ს არ განსაზღვრავს. I არ არის საკმარისი.
- პირობა II: , . წიბოებია . II საკმარისია.
პასუხი: საკმარისია მხოლოდ II პირობა; წიბოები: 24.
შეამოწმე თავი
- სამკუთხა პრიზმას რამდენი წვერო, წიბო და წახნაგი აქვს?
- რამდენი წიბო აქვს ხუთკუთხა პირამიდას?
- მრავალწახნაგას 7 წვერო და 12 წიბო აქვს. რამდენი წახნაგი აქვს მას?
პასუხები: 1) 6 წვერო, 9 წიბო, 5 წახნაგი 2) 10 3) 7 ()
§2. სხეულების შლილები
ამ ნაწილის ტერმინები (2)
- სრული ზედაპირი
- სხეულის ყველა წახნაგის ფართობთა ჯამი.მაგალითი: კუბი წიბოთი 5 სმ: სმ².
- შლილი
- სხეულის ზედაპირი, გაშლილი ბრტყელ ფიგურად.მაგალითი: ცილინდრის შლილი: ორი წრე და ერთი მართკუთხედი.
შლილი არის სხეულის ზედაპირი, გაშლილი ბრტყელ ფიგურად. შლილში ყველა წახნაგი ერთხელ შედის, ამიტომ შლილის ფართობი სხეულის სრული ზედაპირის ფართობის ტოლია.
| სხეული | შლილი შედგება |
|---|---|
| კუბი | 6 ტოლი კვადრატისგან (ასეთი სხვადასხვა შლილი 11-ია) |
| მართკუთხა პარალელეპიპედი | 6 მართკუთხედისგან; ისინი სამ წყვილად იყოფა, თითოეულ წყვილში ორი ტოლი მართკუთხედია |
| მართი -კუთხა პრიზმა | 2 ტოლი ფუძისგან (მრავალკუთხედები) და მართკუთხედისგან (გვერდითი წახნაგები) |
| -კუთხა პირამიდა | ერთი ფუძისგან (მრავალკუთხედი) და სამკუთხედისგან |
| ცილინდრი | 2 ტოლი წრისგან და ერთი მართკუთხედისგან: მისი ერთი გვერდი ფუძის წრეწირის სიგრძის ტოლია, მეორე — ცილინდრის სიმაღლის |
| კონუსი | ერთი წრისგან (ფუძე) და ერთი სექტორისგან |
კუბის შლილი. ექვსი კვადრატი ყოველთვის კუბის შლილი არ არის: დაკეცვისას ექვსივე კვადრატი კუბის სხვადასხვა წახნაგზე უნდა მოექცეს.
მაგალითი 6
რამდენი და რა სახის ფიგურისგან შედგება ხუთკუთხა მართი პრიზმის შლილი? შეამოწმეთ წახნაგების რაოდენობით.
ამოხსნა
- ფუძეებია ორი ტოლი ხუთკუთხედი.
- გვერდითი წახნაგებია 5 მართკუთხედი.
- სულ: ფიგურა.
- შემოწმება: -კუთხა პრიზმას წახნაგი აქვს, .
პასუხი: 2 ხუთკუთხედი და 5 მართკუთხედი, სულ 7 ფიგურა.
მაგალითი 7
ექვსი ტოლი კვადრატი ერთ რიგშია გვერდიგვერდ. შეიძლება თუ არა ამ ფიგურის დაკეცვით კუბის მიღება? ხოლო ფიგურისგან, რომელშიც ოთხი კვადრატი ერთ რიგშია, ორი კვადრატი კი რიგის მეორე კვადრატზეა მიბმული — ერთი ზემოდან, ერთი ქვემოდან?
ამოხსნა
- პირველი ფიგურა. დავკეცოთ რიგი: პირველი ოთხი კვადრატი კუბის გარშემო „სარტყელს" ქმნის (4 გვერდითი წახნაგი). მეხუთე კვადრატი დაემთხვევა იმავე წახნაგს, რომელზეც პირველი კვადრატია, მეექვსე — მეორისას. ზედა და ქვედა წახნაგი დარჩება ღია. კუბი არ მიიღება.
- მეორე ფიგურა. ოთხი კვადრატი რიგში — 4 გვერდითი წახნაგია, ზემოდან მიბმული კვადრატი — ზედა წახნაგი, ქვემოდან — ქვედა. ექვსივე წახნაგი სხვადასხვაა. კუბი მიიღება.
პასუხი: პირველი ფიგურიდან — არა; მეორედან — კი.
მაგალითი 8
მართკუთხა პარალელეპიპედის განზომილებებია 5 სმ, 4 სმ და 3 სმ. იპოვეთ მისი შლილის ფართობი.
ამოხსნა
- შლილში ექვსი მართკუთხედია: ორი , ორი და ორი .
- ფართობები: , , (სმ²).
- შლილის ფართობი: სმ².
პასუხი: 94 სმ²
მაგალითი 9
ცილინდრის ფუძის წრეწირის სიგრძეა 20 სმ, სიმაღლე — 7 სმ. რა ფიგურაა მისი გვერდითი ზედაპირის შლილი და რას უდრის მისი ფართობი?
ამოხსნა
- გვერდითი ზედაპირის შლილი მართკუთხედია.
- მისი ერთი გვერდი ფუძის წრეწირის სიგრძის ტოლია — 20 სმ, მეორე — ცილინდრის სიმაღლის — 7 სმ.
- ფართობი: სმ².
პასუხი: მართკუთხედი ; 140 სმ².
შეამოწმე თავი
- რა ორი ფიგურისგან შედგება კონუსის შლილი?
- რამდენი მართკუთხედია სამკუთხა პრიზმის შლილში?
- კუბის წიბო 4 სმ-ია. რას უდრის მისი შლილის ფართობი?
პასუხები: 1) წრე და სექტორი 2) 3 3) 96 სმ²
§3. მოცულობა და ერთეულები
ამ ნაწილის ტერმინები (1)
- მოცულობა
- სხეულის მიერ დაკავებული სივრცის სიდიდე; იზომება კუბურ ერთეულებში.მაგალითი: ზომებით 5, 4, 3 სმ სხეულის მოცულობაა სმ³.
მოცულობა არის სხეულის მიერ დაკავებული სივრცის სიდიდე. ის იზომება კუბურ ერთეულებში: სმ³, დმ³, მ³. 1 სმ³ არის კუბის მოცულობა, რომლის წიბო 1 სმ-ია.
- კუბი წიბოთი : .
- მართკუთხა პარალელეპიპედი განზომილებებით , , : .
- ფუძითა და სიმაღლით: მართკუთხა პარალელეპიპედის მოცულობა = ფუძის ფართობი × სიმაღლე, ამიტომ სიმაღლე = მოცულობა ფუძის ფართობი.
- რთული სხეულის მოცულობა მისი ნაწილების მოცულობათა ჯამია. თუ ნაწილი ამოჭრილია, ვაკლებთ ამოჭრილი ნაწილის მოცულობას.
- ტოლი სხეულების მოცულობა ტოლია. თუ დიდი სხეული ტოლ პატარა სხეულებად იყოფა, მათი რაოდენობაა დიდის მოცულობა პატარას მოცულობა.
ერთეულები: 1 დმ³ = სმ³; 1 მ³ = 1000 დმ³ = სმ³. 1 ლიტრი = 1 დმ³ = 1000 სმ³, ამიტომ 1 მ³ = 1000 ლ.
მაგალითი 10
აკვარიუმი მართკუთხა პარალელეპიპედის ფორმისაა: სიგრძე 50 სმ, სიგანე 30 სმ, სიმაღლე 40 სმ. რამდენი ლიტრი წყალი ჩაესხმება მასში, თუ მას სიმაღლის -მდე შეავსებენ?
ამოხსნა
- აკვარიუმის მოცულობა: სმ³.
- 1 ლ = 1000 სმ³, ამიტომ სმ³ = 60 ლ.
- სიმაღლის ნიშნავს მოცულობის -ს: ლ.
- შემოწმება: წყლის სიმაღლე სმ, მოცულობა სმ³ = 45 ლ.
პასუხი: 45 ლიტრი
მაგალითი 11
კვადრატული ფორმის თუნუქის ფურცელს, რომლის გვერდია 6 დმ, კუთხეებში ჩამოაჭრეს 1,5 დმ გვერდის მქონე კვადრატები. დარჩენილი ფურცლის გვერდები ზემოთ აღმართეს და ღია ყუთი მიიღეს. რას უდრის ყუთის მოცულობა?
ამოხსნა
- ყუთის სიმაღლე არის აკეცილი ნაწილის სიგანე: 1,5 დმ.
- ფუძის გვერდი: დმ (ორივე ბოლოდან ჩამოაჭრეს 1,5 დმ).
- ფუძის ფართობი: დმ².
- მოცულობა: დმ³.
პასუხი: 13,5 დმ³
მაგალითი 12
ხის 12 ერთნაირი ძელაკისგან ააწყვეს მართკუთხა პარალელეპიპედი, რომლის ზომებია 6 სმ × 4 სმ × 5 სმ. რამდენი ასეთი ძელაკია საჭირო მართკუთხა პარალელეპიპედის ასაწყობად, რომლის ზომებია 10 სმ × 12 სმ × 8 სმ?
ამოხსნა
- პირველი სხეულის მოცულობა: სმ³.
- ერთი ძელაკის მოცულობა: სმ³.
- მეორე სხეულის მოცულობა: სმ³.
- ძელაკების რაოდენობა: .
პასუხი: 96
მაგალითი 13
მართკუთხა პარალელეპიპედის ფუძის ფართობია 20 სმ², ერთ-ერთი გვერდითი წახნაგის ფართობი — 12 სმ². იგი დაყოფილია ტოლ კუბებად, რომელთა წიბოა 2 სმ. რამდენ კუბადაა დაყოფილი?
ამოხსნა
- პარალელეპიპედის განზომილებებია , (ფუძე) და (სიმაღლე). წიბოთი 2 სმ კუბებად დაყოფისთვის სამივე განზომილება 2-ზე უნდა იყოფოდეს, ე.ი. ლუწი რიცხვი უნდა იყოს.
- და ორივე ლუწია: წყვილები და . ( არ გამოდგება, რადგან 5 კენტია.)
- გვერდითი წახნაგი არის ან და მისი ფართობია 12. ერთი გვერდი 10-ია, მაგრამ მთელი არ არის; მეორე გვერდი 2-ია: სმ, ლუწია.
- განზომილებებია 2, 10, 6; მოცულობა სმ³.
- კუბის მოცულობა სმ³, ამიტომ კუბების რაოდენობა .
- შემოწმება რიგებით: , , და .
პასუხი: 15 კუბი
მაგალითი 14
სხეული ორი მართკუთხა პარალელეპიპედისგან შედგება: ქვედას ზომებია 8 სმ × 6 სმ × 2 სმ, ზედას — 4 სმ × 6 სმ × 3 სმ; ზედა ქვედაზე დგას. იპოვეთ სხეულის მოცულობა.
ამოხსნა
- ქვედა ნაწილის მოცულობა: სმ³.
- ზედა ნაწილის მოცულობა: სმ³.
- რთული სხეულის მოცულობა ნაწილების ჯამია: სმ³.
პასუხი: 168 სმ³
შეამოწმე თავი
- მართკუთხა პარალელეპიპედის განზომილებებია 8 სმ, 5 სმ და 3 სმ. იპოვეთ მოცულობა.
- რამდენი სმ³ არის 5 ლიტრი?
- კუბის წიბო 4 სმ-ია. რამდენ კუბად შეიძლება მისი დაჭრა, თუ ყოველი პატარა კუბის წიბო 2 სმ-ია?
პასუხები: 1) 120 სმ³ 2) 5000 სმ³ 3) 8
§4. სრული და გვერდითი ზედაპირი; ზომის ცვლილება
ამ ნაწილის ტერმინები (1)
- გვერდითი ზედაპირი
- სხეულის ზედაპირი ზედა და ქვედა ფუძეების გარეშე.მაგალითი: ოთახის კედლები: ფუძის პერიმეტრი 18 მ, სიმაღლე 3 მ — გვერდითი ზედაპირი მ².
სრული ზედაპირის ფართობი არის სხეულის ყველა წახნაგის ფართობთა ჯამი. გვერდითი ზედაპირი არის ზედა და ქვედა ფუძეების გარეშე დარჩენილი წახნაგების ფართობთა ჯამი.
- კუბი წიბოთი : სრული ზედაპირი (6 ტოლი კვადრატი); გვერდითი .
- მართკუთხა პარალელეპიპედი განზომილებებით , , (ფუძე , სიმაღლე ): (სამი განსხვავებული წახნაგი, თითოეული ორჯერ); გვერდითი ზედაპირი — ფუძის პერიმეტრი გამრავლებული სიმაღლეზე.
ზომის ცვლილება. თუ სხეულის ყველა სიგრძეს -ჯერ გავზრდით, სრული ზედაპირი -ჯერ გაიზრდება, მოცულობა — -ჯერ.
მაგალითი 15
მართკუთხა პარალელეპიპედის განზომილებებია 5 სმ, 4 სმ და 3 სმ. იპოვეთ სრული ზედაპირის ფართობი და გვერდითი ზედაპირის ფართობი (ფუძე ).
ამოხსნა
- სამი განსხვავებული წახნაგის ფართობი: , , .
- თითოეული წახნაგი ორია: სმ².
- გვერდითი ზედაპირი: ფუძის პერიმეტრი სმ, სიმაღლე 3 სმ; სმ².
- შემოწმება: (სრულს გამოკლებული ორი ფუძე).
პასუხი: სმ²; სმ².
მაგალითი 16
კუბის სრული ზედაპირის ფართობია 150 სმ². იპოვეთ მისი მოცულობა.
ამოხსნა
- კუბს 6 ტოლი წახნაგი აქვს, ამიტომ ერთი წახნაგის ფართობი: სმ².
- წახნაგი კვადრატია, ამიტომ , გვერდი სმ.
- მოცულობა: სმ³.
პასუხი: 125 სმ³
მაგალითი 17
ოთახის სიგრძეა 5 მ, სიგანე — 4 მ, სიმაღლე — 3 მ. კედლებიდან 6 მ² კარ-ფანჯარაა. რამდენი ქილა საღებავია საჭირო კედლებისთვის, თუ 1 ქილა 12 მ²-ს ფარავს?
ამოხსნა
- კედლები ოთახის გვერდითი ზედაპირია: ფუძის პერიმეტრი გამრავლებული სიმაღლეზე.
- ფუძის პერიმეტრი: მ.
- გვერდითი ზედაპირი: მ².
- შესაღებია: მ².
- ქილების რაოდენობა: .
პასუხი: 4 ქილა
მაგალითი 18
მართკუთხა პარალელეპიპედი დაყოფილია 12 ტოლ კუბად: სიგრძეზე 3 კუბია, სიგანეზე 2 და სიმაღლეზე 2. რამდენჯერ მეტია პარალელეპიპედის სრული ზედაპირის ფართობი ერთი კუბის სრული ზედაპირის ფართობზე?
ამოხსნა
- კუბის წიბო იყოს 1. მაშინ პარალელეპიპედის განზომილებებია 3, 2, 2.
- პარალელეპიპედის ზედაპირი: .
- ერთი კუბის ზედაპირი: .
- შეფარდება: .
პასუხი: -ჯერ
მაგალითი 19
კუბი გარედან შეღებეს და 27 ტოლ პატარა კუბად დაჭრეს. რამდენ პატარა კუბს აქვს შეღებილი (ა) სამი წახნაგი; (ბ) ორი წახნაგი; (გ) ერთი წახნაგი; (დ) არც ერთი?
ამოხსნა
- (ა) სამი წახნაგი შეღებილი აქვს დიდი კუბის წვეროებზე მდებარე კუბებს: 8.
- (ბ) ორი წახნაგი აქვს წიბოების შუაში მდებარე კუბებს: ყოველ წიბოზე 1, წიბოებია 12 — 12.
- (გ) ერთი წახნაგი აქვს წახნაგების ცენტრებში მდებარე კუბებს: ყოველ წახნაგზე 1, წახნაგებია 6 — 6.
- (დ) არცერთი წახნაგი არ აქვს ცენტრში მდებარე კუბს: 1.
- შემოწმება: .
პასუხი: (ა) 8; (ბ) 12; (გ) 6; (დ) 1
შეამოწმე თავი
- კუბის წიბო 3 სმ-ია. იპოვეთ სრული ზედაპირის ფართობი.
- მართკუთხა პარალელეპიპედის განზომილებებია 2 სმ, 3 სმ და 4 სმ. იპოვეთ სრული ზედაპირის ფართობი.
- კუბის წიბო 2-ჯერ გავზარდეთ. რამდენჯერ გაიზრდება მოცულობა?
პასუხები: 1) 54 სმ² 2) 52 სმ² 3) 8-ჯერ
მოკლედ
- -კუთხა პრიზმა: წვერო, წიბო, წახნაგი. -კუთხა პირამიდა: წვერო, წიბო, წახნაგი.
- ეილერის ფორმულა: წვეროები − წიბოები + წახნაგები = 2.
- შლილი: კუბი — 6 კვადრატი; პრიზმა — 2 ფუძე და მართკუთხედი; პირამიდა — ფუძე და სამკუთხედი; ცილინდრი — 2 წრე და მართკუთხედი; კონუსი — წრე და სექტორი.
- კუბი: , . მართკუთხა პარალელეპიპედი: , , .
- 1 ლ = 1 დმ³ = 1000 სმ³; 1 მ³ = 1000 დმ³ = 1000 ლ.
- რთული სხეულის მოცულობა ნაწილების ჯამია; ტოლ სხეულებად დაყოფისას რაოდენობა = მოცულობათა შეფარდება.
- ზომის -ჯერ გაზრდისას ზედაპირი -ჯერ იზრდება, მოცულობა — -ჯერ.