მთავარ შინაარსზე გადასვლა
საგამოცდო რვეული
მენიუ

მოსწავლის ნაშრომის შემოწმება

ყველა ტერმინი (ლექსიკონი) →

§1. საგამოცდო დავალება და მისი შეფასება

ამ ნაწილის ტერმინები (9)
„+“ (შეფასების ნიშანი)
საგამოცდო ღია დავალებაში ქულების დასათვლელი ნიშანი: მითითებული და შესწორებული შეცდომა 2 „+“-ს იძლევა.მაგალითი: 5 შეცდომა × 2 „+“ = 10 „+“, ეს 3 ქულაა.
გამოთვლის შეცდომა
შეცდომა, როცა მეთოდი სწორია, მაგრამ ერთი შედეგი არასწორად არის გამოთვლილი.მაგალითი: 4×28=1224 \times 28 = 122 — ეს გამოთვლის შეცდომაა, სწორია 112.
გასაყოფი, გამყოფი, განაყოფი, ნაშთი
გაყოფის ნაწილები: რას ვყოფთ, რაზე ვყოფთ, რა გამოვიდა და რა დარჩა; ნაშთი გამყოფზე ყოველთვის ნაკლებია.მაგალითი: 83÷983 \div 9: გასაყოფი 83, გამყოფი 9, განაყოფი 9, ნაშთი 2, რადგან 9×9+2=839 \times 9 + 2 = 83.
მოდელის შეცდომა
შეცდომა, როცა ამოცანის პირობა არასწორი მოქმედებით ან განტოლებით არის ჩაწერილი.მაგალითი: „24 ლარი, 4-ჯერ იაფია“ ჩაწერილია 24−424 - 4, სწორია 24÷4=624 \div 4 = 6.
ფრჩხილის გახსნა
ფრჩხილიანი გამოსახულების ფრჩხილების გარეშე ჩაწერა; „−“ ნიშნის შემდეგ ფრჩხილში ყველა ნიშანი იცვლება.მაგალითი: 600−(175+25)=600−175−25=400600 - (175 + 25) = 600 - 175 - 25 = 400.
შებრუნებული მოქმედებით შემოწმება
პასუხზე იმ მოქმედების შებრუნებულის შესრულება, რომლითაც ის მივიღეთ; თუ საწყისს მივიღეთ, პასუხი სწორია.მაგალითი: 6072÷6=10126072 \div 6 = 1012; შემოწმება: 6×1012=60726 \times 1012 = 6072.
შესწორებული ვარიანტი
მოსწავლის არასწორი სტრიქონის ნაცვლად ჩაწერილი სწორი სტრიქონი და სწორი შედეგი.მაგალითი: მოსწავლემ დაწერა 600−(175−25)=450600 - (175 - 25) = 450; შესწორებული ვარიანტია 600−(175+25)=400600 - (175 + 25) = 400.
შუალედი (ბოძებს შორის)
ორ მეზობელ ბოძს შორის მონაკვეთი; ბოძებს ერთით მეტი აქვთ, ვიდრე შუალედებს.მაგალითი: 30 მ ღობე, ბოძები ყოველ 5 მ-ზე: 30÷5=630 \div 5 = 6 შუალედი, 6+1=76 + 1 = 7 ბოძი.
წესის შეცდომა
შეცდომა, როცა მოსწავლემ წესი არასწორად გამოიყენა.მაგალითი: 25+13=38\dfrac{2}{5} + \dfrac{1}{3} = \dfrac{3}{8}: მოსწავლემ მნიშვნელებიც შეკრიბა, სწორია 1115\dfrac{11}{15}.

დავალების სახე. ტესტის ბოლოს ღია დავალებაა (3 ქულა). მოცემულია 4–5 სავარჯიშო და ერთ-ერთი მოსწავლის ნამუშევარი. ნაშრომში ჩვეულებრივ 5 შეცდომაა (2025 წლის ივლისის ტესტში — 6), ზოგი სავარჯიშო ან მისი ნაწილი კი სწორად არის ამოხსნილი. დავალება ყოველთვის ერთია: მიუთითეთ მოსწავლის მიერ დაშვებული თითოეული შეცდომა და ჩაწერეთ შესწორებული სახით.

შეფასება „+“-ებით (მოქმედი სქემა, მაქსიმუმ 10 „+“):

  • შეცდომა მითითებულია და სწორად შესწორებულია — 2 „+“;
  • შეცდომა მითითებული არ არის, მაგრამ ეს სავარჯიშო თქვენ თვითონ სწორად ამოხსენით — 1 „+“;
  • მოსწავლის სწორი ნაბიჯი შეცდომად ჩათვალეთ — საერთო ჯამს 1 „+“ აკლდება.
„+“-ების ჯამი9–106–83–50–2
ქულა3210

ძველ ტესტებში (2022) სქემა სხვა იყო: მაქსიმუმ 15 „+“ და 4 ქულა. ეს გაკვეთილი ახალ სქემას ეყრდნობს. შეცდომის მიზეზის ახსნა „+“-ს არ ამატებს, მაგრამ გეხმარებათ შეცდომის პოვნასა და სწორ შესწორებაში.

ალგორითმი.

  1. ნაშრომის წაკითხვამდე თითოეული სავარჯიშო თვითონ ამოხსენით.
  2. თუ მოსწავლის პასუხი თქვენსას არ ემთხვევა, მოძებნეთ პირველი არასწორი სტრიქონი.
  3. თითოეული შეცდომისთვის ჩაწერეთ: სად არის (სავარჯიშოს ნომერი), რა წერია, რა უნდა იყოს და სწორი პასუხი.
  4. სწორ სტრიქონებს ნუ შეეხებით.
  5. თქვენი შესწორება შეამოწმეთ (შებრუნებული მოქმედებით ან ჩასმით).

შეცდომის სახეები.

  • გამოთვლის შეცდომა — მეთოდი სწორია, ერთი შედეგი არასწორია (7×8=547 \times 8 = 54).
  • წესის შეცდომა — მოსწავლემ წესი არასწორად გამოიყენა (ფრჩხილის გახსნა, მძიმის ადგილი, წილადების შეკრება).
  • მოდელის შეცდომა — ამოცანის პირობა არასწორი მოქმედებით ან განტოლებით ჩაწერა.
  • ერთეულის შეცდომა — სმ, მ, სთ, წთ და მათი კავშირები აერია.
  • პასუხის შეცდომა — ამოხსნა სწორად დაიწყო, მაგრამ ბოლო მოქმედება გამოტოვა ან სხვა შეკითხვას უპასუხა.

მაგალითი 1

მოსწავლეს შესთავაზეს: I. 48+27+1348 + 27 + 13; II. 600−175−25600 - 175 - 25. მისი ნამუშევარი:

  • I. 48+27+13=48+(27+13)=48+40=8848 + 27 + 13 = 48 + (27 + 13) = 48 + 40 = 88.
  • II. 600−175−25=600−(175−25)=600−150=450600 - 175 - 25 = 600 - (175 - 25) = 600 - 150 = 450.

იპოვეთ შეცდომა და შეასწორეთ.

ამოხსნა

  1. ჯერ თვითონ ვხსნით: I. 48+40=8848 + 40 = 88. II. 600−175=425600 - 175 = 425, 425−25=400425 - 25 = 400.
  2. I სწორია, მას არ ვეხებით.
  3. II-ში შეცდომა მეორე ტოლობაშია: დაწერილია 600−(175−25)600 - (175 - 25).
  4. სწორია 600−(175+25)=600−200=400600 - (175 + 25) = 600 - 200 = 400: ორ რიცხვს ზედიზედ რომ ვაკლებთ, მათ ჯამს ვაკლებთ.
  5. მიზეზი: მოსწავლემ შეკრების წესი (a+b+c=a+(b+c)a + b + c = a + (b + c)) გამოკლებაზეც გადაიტანა. რიცხვებით ჩანს, რომ ასე არ შეიძლება: 10−3−2=510 - 3 - 2 = 5, ხოლო 10−(3−2)=910 - (3 - 2) = 9.

პასუხი: შეცდომა II-ში: ფრჩხილში უნდა იყოს 175+25175 + 25; სწორი პასუხია 400 (I სწორია: 88).

მაგალითი 2

ნაშრომში 5 შეცდომაა. აპლიკანტმა 3 შეცდომა მიუთითა და სწორად შეასწორა; ერთი შეცდომა არ მიუთითებია, მაგრამ ის სავარჯიშო თვითონ სწორად ამოხსნა; ბოლო შეცდომა ვერ იპოვა; ერთი სწორი სტრიქონი შეცდომად ჩათვალა. რამდენი „+“ და რამდენი ქულა მიიღო?

ამოხსნა

  1. მითითებული და შესწორებული: 3×2=63 \times 2 = 6 „+“.
  2. თვითონ ამოხსნილი: 11 „+“.
  3. ვერ ნაპოვნი შეცდომა: 00 „+“.
  4. სწორი სტრიქონი შეცდომად ჩათვალა: −1-1 „+“.
  5. ჯამი: 6+1+0−1=66 + 1 + 0 - 1 = 6 „+“. ცხრილის მიხედვით 6–8 „+“ — 2 ქულაა.

პასუხი: 6 „+“, 2 ქულა.

მაგალითი 3

ამოცანა: ამოხსენით განტოლება 2x+6=202x + 6 = 20. მოსწავლემ დაწერა:

  • 2x=20+6=262x = 20 + 6 = 26
  • x=26÷2=13x = 26 \div 2 = 13

რამდენი შეცდომაა და როგორია სწორი ამოხსნა?

ამოხსნა

  1. თვითონ: 2x=20−6=142x = 20 - 6 = 14, x=14÷2=7x = 14 \div 2 = 7. შემოწმება: 2×7+6=202 \times 7 + 6 = 20.
  2. შეცდომა პირველ სტრიქონშია: 6 მარცხენა მხარეს მიმატებულია, ამიტომ მის მოსაშორებლად 6 უნდა გამოვაკლოთ: 20−6=1420 - 6 = 14 და არა 20+6=2620 + 6 = 26.
  3. მეორე სტრიქონი (26÷2=1326 \div 2 = 13) თავისთავად სწორია: მოსწავლემ 26 სწორად გაყო 2-ზე. ეს მეორე შეცდომა არ არის, ის პირველის შედეგია.
  4. მეორე სტრიქონს რომ შეცდომად დავასახელებდით, სწორ ნაბიჯს შეცდომად ჩავთვლიდით და 1 „+“ დაგვეკლებოდა.

პასუხი: ერთი შეცდომაა (20+620 + 6 უნდა იყოს 20−620 - 6); სწორია x=7x = 7.

შეამოწმე თავი

  1. ნაშრომში 5 შეცდომაა. აპლიკანტმა 4 შეცდომა მიუთითა და სწორად შეასწორა, მეხუთე ვერ იპოვა, სწორი სტრიქონი არ შეხებია. რამდენი „+“ და რამდენი ქულა მიიღო?
  2. მოსწავლემ დაწერა 700−240−60=700−(240−60)=520700 - 240 - 60 = 700 - (240 - 60) = 520. რა არის სწორი პასუხი?
  3. მოსწავლემ განტოლება 3x+4=193x + 4 = 19 ასე ამოხსნა: 3x=19+4=233x = 19 + 4 = 23. რა არის xx-ის სწორი მნიშვნელობა?

პასუხები: 1) 8 „+“, 2 ქულა 2) 400 3) x=5x = 5

§2. არითმეტიკული შეცდომები

სავარჯიშოებში ყველაზე ხშირად ეს წესებია გამოყენებული:

  • მოქმედებათა თანმიმდევრობა: ფრჩხილები; შემდეგ გამრავლება და გაყოფა მარცხნიდან მარჯვნივ; ბოლოს შეკრება და გამოკლება მარცხნიდან მარჯვნივ.
  • ფრჩხილის გახსნა: ფრჩხილის წინ „+“ ნიშნებს არ ცვლის, „−“ კი ფრჩხილში ყველა რიცხვის ნიშანს ცვლის: a−(b−c)=a−b+ca - (b - c) = a - b + c.
  • სვეტური გაყოფა: თუ ჩამოწერილი რიცხვი გამყოფზე ნაკლებია, განაყოფში ვწერთ 0-ს. ნაშთი გამყოფზე ყოველთვის ნაკლებია, ხოლო გასაყოფი = გამყოფი × განაყოფი + ნაშთი.
  • ათწილადების ნამრავლი: ჯერ მძიმეების გარეშე ვამრავლებთ, ნამრავლში კი მძიმის შემდეგ იმდენ ციფრს ვტოვებთ, რამდენიც ორივე მამრავლს ერთად აქვს.
  • ათწილადზე გაყოფა: გასაყოფსა და გამყოფს ერთსა და იმავე რიცხვზე ვამრავლებთ (10, 100, …), სანამ გამყოფი მთელი არ გახდება.
  • წილადების შეკრება: მიგვყავს საერთო მნიშვნელზე; მნიშვნელები არ იკრიბება. გაყოფისას ვამრავლებთ შებრუნებულ წილადზე.
  • უმცირესი საერთო ჯერადი (უსჯ) ორი რიცხვის ნამრავლი არ არის: ნამრავლი საერთო ჯერადია, უსჯ კი — საერთო ჯერადებიდან უმცირესი.

მაგალითი 4

ამოცანა: გამოთვალეთ I. 40−6×540 - 6 \times 5; II. 48÷6÷248 \div 6 \div 2. მოსწავლემ დაწერა:

  • I. 40−6×5=34×5=17040 - 6 \times 5 = 34 \times 5 = 170
  • II. 48÷6÷2=48÷3=1648 \div 6 \div 2 = 48 \div 3 = 16

იპოვეთ შეცდომები და შეასწორეთ.

ამოხსნა

  1. I: ჯერ გამრავლებაა: 6×5=306 \times 5 = 30, შემდეგ 40−30=1040 - 30 = 10. მოსწავლემ მოქმედებები მარცხნიდან მარჯვნივ შეასრულა და გამოკლება გამრავლებამდე გააკეთა.
  2. II: გაყოფას მარცხნიდან მარჯვნივ ვასრულებთ: 48÷6=848 \div 6 = 8, 8÷2=48 \div 2 = 4. მოსწავლემ 6÷2=36 \div 2 = 3 ჯერ გამოთვალა, ანუ დაწერა 48÷(6÷2)48 \div (6 \div 2).
  3. შემოწმება: I. 10+30=4010 + 30 = 40. II. 4×2×6=484 \times 2 \times 6 = 48.

პასუხი: I — 10 (და არა 170); II — 4 (და არა 16).

მაგალითი 5

ამოცანა: გამოთვალეთ I. 0,7×0,30{,}7 \times 0{,}3; II. 5−2,355 - 2{,}35; III. 7,2÷0,97{,}2 \div 0{,}9. მოსწავლემ დაწერა:

  • I. 0,7×0,3=2,10{,}7 \times 0{,}3 = 2{,}1
  • II. 5−2,35=3,355 - 2{,}35 = 3{,}35
  • III. 7,2÷0,9=72÷9=87{,}2 \div 0{,}9 = 72 \div 9 = 8

იპოვეთ შეცდომები და შეასწორეთ.

ამოხსნა

  1. I: 7×3=217 \times 3 = 21. ორივე მამრავლს მძიმის შემდეგ თითო ციფრი აქვს, ამიტომ ნამრავლში ორი ციფრი უნდა იყოს მძიმის შემდეგ: 0,210{,}21. მოსწავლემ მხოლოდ ერთი ციფრი დატოვა. შემოწმება შეფასებით: 0,7 ერთზე ნაკლებ რიცხვზე (0,3-ზე) მრავლდება, ამიტომ ნამრავლი 0,7-ზე ნაკლებია, 2,1 კი მასზე მეტია.
  2. II: ჯერ 5-ს ვწერთ როგორც 5,005{,}00: 5,00−2,35=2,655{,}00 - 2{,}35 = 2{,}65. მოსწავლემ 5-ს 2 გამოაკლო, 0,35 კი უცვლელად გადმოწერა. შემოწმება: 2,65+2,35=52{,}65 + 2{,}35 = 5.
  3. III: მძიმეები ერთი ციფრით გადავწიეთ (7,2→727{,}2 \to 72 და 0,9→90{,}9 \to 9) და 72÷9=872 \div 9 = 8 — სწორია. შემოწმება: 8×0,9=7,28 \times 0{,}9 = 7{,}2. ამ სტრიქონს არ ვეხებით.

პასუხი: I — 0,21; II — 2,65; III სწორია (8).

მაგალითი 6

ამოცანა: გამოთვალეთ I. 25+13\dfrac{2}{5} + \dfrac{1}{3}; II. 34÷38\dfrac{3}{4} \div \dfrac{3}{8}. მოსწავლემ დაწერა:

  • I. 25+13=2+15+3=38\dfrac{2}{5} + \dfrac{1}{3} = \dfrac{2 + 1}{5 + 3} = \dfrac{3}{8}
  • II. 34÷38=34×38=932\dfrac{3}{4} \div \dfrac{3}{8} = \dfrac{3}{4} \times \dfrac{3}{8} = \dfrac{9}{32}

იპოვეთ შეცდომები და შეასწორეთ.

ამოხსნა

  1. I: წილადების შეკრებისას მნიშვნელები არ იკრიბება. საერთო მნიშვნელია 15: 25=615\dfrac{2}{5} = \dfrac{6}{15}, 13=515\dfrac{1}{3} = \dfrac{5}{15}, ჯამი 6+515=1115\dfrac{6 + 5}{15} = \dfrac{11}{15}.
  2. რატომ არ შეიძლება მოსწავლის წესი? მისი წესით 12+12=24=12\dfrac{1}{2} + \dfrac{1}{2} = \dfrac{2}{4} = \dfrac{1}{2}, სინამდვილეში კი ორი ნახევარი მთელია: 12+12=1\dfrac{1}{2} + \dfrac{1}{2} = 1.
  3. II: გაყოფისას გამყოფს ვაბრუნებთ: 34×83=2412=2\dfrac{3}{4} \times \dfrac{8}{3} = \dfrac{24}{12} = 2. შემოწმება: 2×38=68=342 \times \dfrac{3}{8} = \dfrac{6}{8} = \dfrac{3}{4}.

პასუხი: I — 1115\dfrac{11}{15}; II — 2.

მაგალითი 7

ამოცანა: I. გამოთვალეთ 6072÷66072 \div 6; II. შეასრულეთ ნაშთიანი გაყოფა 83÷983 \div 9. მოსწავლემ დაწერა:

  • I. 6072÷6=1126072 \div 6 = 112
  • II. 83÷9=883 \div 9 = 8 (ნაშთი 11)

იპოვეთ შეცდომები და შეასწორეთ.

ამოხსნა

  1. I: სვეტურად: 6÷6=16 \div 6 = 1; შემდეგი ციფრია 0, 0÷6=00 \div 6 = 0, განაყოფში ვწერთ 0-ს; ვწერთ 7-ს: 7÷6=17 \div 6 = 1 და ნაშთი 1; ვწერთ 2-ს: 12÷6=212 \div 6 = 2. განაყოფი 1012. მოსწავლემ განაყოფში ნული გამოტოვა.
  2. შემოწმება: 6×1012=60726 \times 1012 = 6072.
  3. II: ნაშთი 11 გამყოფ 9-ზე მეტია, ე.ი. განაყოფი ძალიან პატარაა: 83-ში 9 ცხრაჯერ ეტევა, 9×9=819 \times 9 = 81, 83−81=283 - 81 = 2. განაყოფი 9, ნაშთი 2.
  4. შემოწმება: 9×9+2=839 \times 9 + 2 = 83.

პასუხი: I — 1012; II — განაყოფი 9, ნაშთი 2.

მაგალითი 8

ამოცანა: ნაშრომში სამი დასკვნაა: I. 8-ისა და 12-ის უმცირესი საერთო ჯერადია 8×12=968 \times 12 = 96; II. 51 მარტივი რიცხვია; III. 1242 იყოფა 4-ზე, რადგან ციფრების ჯამი 1+2+4+2=91 + 2 + 4 + 2 = 9. იპოვეთ შეცდომები და შეასწორეთ.

ამოხსნა

  1. I: 96 რიცხვი 8-ის და 12-ის საერთო ჯერადია, მაგრამ უმცირესი არა. 8-ის ჯერადებია 8, 16, 24; 24 უკვე იყოფა 12-ზე (24÷12=224 \div 12 = 2). უსჯ =24= 24.
  2. II: 51=3×1751 = 3 \times 17 (ციფრების ჯამი 5+1=65 + 1 = 6 იყოფა 3-ზე), ამიტომ 51 შედგენილია.
  3. III: რიცხვი 4-ზე იყოფა, როცა მისი ბოლო ორი ციფრით შედგენილი რიცხვი იყოფა 4-ზე. აქ 42÷4=1042 \div 4 = 10 (ნაშთი 2), ამიტომ 1242 4-ზე არ იყოფა. ციფრების ჯამი 3-ისა და 9-ის ნიშანია და არა 4-ის.

პასუხი: I — 24; II — 51 შედგენილია (3×173 \times 17); III — 1242 4-ზე არ იყოფა.

შეამოწმე თავი

  1. მოსწავლემ დაწერა 47−2×9=45×9=40547 - 2 \times 9 = 45 \times 9 = 405. რა არის სწორი პასუხი?
  2. მოსწავლემ დაწერა 0,4×0,5=2,00{,}4 \times 0{,}5 = 2{,}0. რა არის სწორი პასუხი?
  3. მოსწავლემ დაწერა 35+15=410\dfrac{3}{5} + \dfrac{1}{5} = \dfrac{4}{10}. რა არის სწორი პასუხი?

პასუხები: 1) 29 2) 0,2 3) 45\dfrac{4}{5}

§3. ერთეულები, დრო და ფიგურების ზომები

ერთეულების კავშირი.

  • სიგრძე: 11 მ =100= 100 სმ; 11 კმ =1000= 1000 მ.
  • ფართობი: 11 მ² =100×100=10 000= 100 \times 100 = 10\,000 სმ² (კვადრატის გვერდი 100 სმ-ია).
  • დრო: 11 სთ =60= 60 წთ; 11 წთ =60= 60 წმ. დროის ერთეულები ათობითი არ არის: 22 სთ 3030 წთ =2,5= 2{,}5 სთ და არა 2,302{,}30 სთ, რადგან 3030 წთ =30÷60=0,5= 30 \div 60 = 0{,}5 სთ.
  • დროის გამოკლებისას, თუ წუთები არ ჰყოფნის, 1 სთ-ს ვცვლით 60 წთ-ით.

ფიგურები. პერიმეტრი გვერდების ჯამია (სმ), ფართობი — ფიგურის შიგნით კვადრატების რაოდენობა (სმ²), მოცულობა — კუბების რაოდენობა (სმ³). მართკუთხედის პერიმეტრი P=2×(a+b)P = 2 \times (a + b); სამკუთხედის ფართობი S=a×h2S = \dfrac{a \times h}{2} (aa ფუძეა, hh — მასზე დაშვებული სიმაღლე); კუბის მოცულობა V=a×a×aV = a \times a \times a.

მაგალითი 9

ამოცანა: ამოხსენით I. 33 სთ 2020 წთ −1- 1 სთ 4545 წთ; II. გამოხატეთ 4,54{,}5 სთ საათებსა და წუთებში; III. გამოხატეთ 22 წთ 1515 წმ წუთებში ათწილადის სახით. მოსწავლემ დაწერა:

  • I. 33 სთ 2020 წთ −1- 1 სთ 4545 წთ =2= 2 სთ 2525 წთ
  • II. 4,54{,}5 სთ =4= 4 სთ 5050 წთ
  • III. 22 წთ 1515 წმ =2,15= 2{,}15 წთ

იპოვეთ შეცდომები და შეასწორეთ.

ამოხსნა

  1. I: 20 წთ-დან 45 წთ-ს ვერ გამოვაკლებთ; 1 სთ-ს ვცვლით 60 წთ-ით: 33 სთ 2020 წთ =2= 2 სთ 8080 წთ. შემდეგ 22 სთ 8080 წთ −1- 1 სთ 4545 წთ =1= 1 სთ 3535 წთ. მოსწავლემ წუთები ისე გამოაკლო, რომ დიდს პატარა გამოაკლო (45−20=2545 - 20 = 25).
  2. შემოწმება: 11 სთ 3535 წთ +1+ 1 სთ 4545 წთ =2= 2 სთ 8080 წთ =3= 3 სთ 2020 წთ.
  3. II: 0,50{,}5 სთ =0,5×60=30= 0{,}5 \times 60 = 30 წთ, ამიტომ 4,54{,}5 სთ =4= 4 სთ 3030 წთ. მოსწავლემ 0,5 სთ „50 წთ“-ად ჩათვალა, თითქოს საათში 100 წთ იყოს.
  4. III: 1515 წმ =15÷60=0,25= 15 \div 60 = 0{,}25 წთ, ამიტომ 22 წთ 1515 წმ =2,25= 2{,}25 წთ. 2,15 წთ იქნებოდა 22 წთ და 0,15×60=90{,}15 \times 60 = 9 წმ.

პასუხი: I — 1 სთ 35 წთ; II — 4 სთ 30 წთ; III — 2,25 წთ.

მაგალითი 10

ამოცანა: გამოხატეთ I. 33 მ 88 სმ მეტრებში; II. 55 მ² კვადრატულ სანტიმეტრებში; III. 2,42{,}4 კმ მეტრებში. მოსწავლემ დაწერა:

  • I. 33 მ 88 სმ =3,8= 3{,}8 მ
  • II. 55 მ² =500= 500 სმ²
  • III. 2,42{,}4 კმ =2400= 2400 მ

იპოვეთ შეცდომები და შეასწორეთ.

ამოხსნა

  1. I: 88 სმ =8÷100=0,08= 8 \div 100 = 0{,}08 მ, ამიტომ 33 მ 88 სმ =3,08= 3{,}08 მ. 3,83{,}8 მ იქნებოდა 33 მ 8080 სმ.
  2. II: 11 მ² =10 000= 10\,000 სმ², ამიტომ 55 მ² =5×10 000=50 000= 5 \times 10\,000 = 50\,000 სმ². მოსწავლემ გამრავლება 100-ზე შეასრულა, თუმცა კვადრატულ ერთეულებში 100-ის კვადრატი გვჭირდება.
  3. III: 2,4×1000=24002{,}4 \times 1000 = 2400 — სწორია.

პასუხი: I — 3,08 მ; II — 50 000 სმ²; III სწორია (2400 მ).

მაგალითი 11

ამოცანა: I. მართკუთხედის გვერდებია 9 სმ და 4 სმ. იპოვეთ მისი პერიმეტრი. II. სამკუთხედის ფუძეა 12 სმ, სიმაღლე — 5 სმ. იპოვეთ ფართობი. III. კუბის წიბოს სიგრძეა 4 სმ. იპოვეთ მოცულობა. მოსწავლემ დაწერა:

  • I. P=9+4=13P = 9 + 4 = 13 სმ
  • II. S=12×5=60S = 12 \times 5 = 60 სმ²
  • III. V=4×3=12V = 4 \times 3 = 12 სმ³

იპოვეთ შეცდომები და შეასწორეთ.

ამოხსნა

  1. I: პერიმეტრი ოთხივე გვერდის ჯამია: P=2×(9+4)=2×13=26P = 2 \times (9 + 4) = 2 \times 13 = 26 სმ. მოსწავლემ ორი გვერდი (9+49 + 4) აიღო და დანარჩენი ორი გამოტოვა.
  2. II: 12×5=6012 \times 5 = 60 არის იმ მართკუთხედის ფართობი, რომელსაც იგივე ფუძე და სიმაღლე აქვს; სამკუთხედი ამ მართკუთხედის ნახევარია. ამიტომ S=60÷2=30S = 60 \div 2 = 30 სმ².
  3. III: V=4×4×4V = 4 \times 4 \times 4: ერთ ფენაში 4×4=164 \times 4 = 16 კუბია, ფენები 4-ია, სულ 16×4=6416 \times 4 = 64 სმ³. მოსწავლემ 4×34 \times 3 დაწერა.

პასუხი: I — 26 სმ; II — 30 სმ²; III — 64 სმ³.

შეამოწმე თავი

  1. მოსწავლემ დაწერა: 55 სთ 1515 წთ −2- 2 სთ 4040 წთ =3= 3 სთ 2525 წთ. რა არის სწორი პასუხი?
  2. მოსწავლემ დაწერა: 33 მ² =300= 300 სმ². რამდენი კვადრატული სანტიმეტრია სინამდვილეში?
  3. მოსწავლემ დაწერა: 0,20{,}2 სთ =20= 20 წთ. რამდენი წუთია სინამდვილეში?

პასუხები: 1) 2 სთ 35 წთ 2) 30 000 სმ² 3) 12 წთ

§4. ტექსტური ამოცანებისა და განტოლების შეცდომები

ტექსტური ამოცანის წაკითხვა.

  • „aa-ით მეტი/ნაკლები“ — შეკრება/გამოკლებაა; „kk-ჯერ მეტი/ნაკლები“ — გამრავლება/გაყოფაა.
  • უკუპროპორციულობა: თუ ერთი სიდიდე იზრდება და მეორე მცირდება, ნამრავლი არ იცვლება. მაგალითად, მუშების რაოდენობისა და დღეების ნამრავლი მთელი სამუშაოა.
  • პროცენტი: რიცხვის pp% არის რიცხვი × p100\times\, \dfrac{p}{100}; თუ ფასი ორჯერ იცვლება, მეორე პროცენტი ახალი ფასიდან გამოითვლება.
  • საშუალო არითმეტიკული =ჯამირიცხვების რაოდენობა= \dfrac{\text{ჯამი}}{\text{რიცხვების რაოდენობა}}.
  • პასუხი იმას უნდა პასუხობდეს, რასაც ამოცანა კითხულობს: მაგალითად, ორი რიცხვიდან იმას, რომელიც მოითხოვება (დიდს თუ პატარას).

განტოლება. შებრუნებულ მოქმედებას ვასრულებთ: x÷4=6x \div 4 = 6 ნიშნავს x=6×4x = 6 \times 4. ფრჩხილის წინა რიცხვი ფრჩხილში ორივე წევრზე მრავლდება: 5(x−2)=5x−105(x - 2) = 5x - 10.

მაგალითი 12

ამოცანა: I. წიგნი 24 ლარი ღირს. რვეული წიგნზე 4-ჯერ იაფია. რა ღირს რვეული? II. ორი რიცხვის ჯამია 47, პირველი მეორეზე 5-ით მეტია. იპოვეთ პირველი რიცხვი. მოსწავლემ დაწერა:

  • I. 24−4=2024 - 4 = 20 ლარი.
  • II. (47−5)÷2=42÷2=21(47 - 5) \div 2 = 42 \div 2 = 21. პირველი რიცხვია 21.

იპოვეთ შეცდომები და შეასწორეთ.

ამოხსნა

  1. I: „4-ჯერ იაფია“ ნიშნავს გაყოფას: 24÷4=624 \div 4 = 6 ლარი. მოსწავლემ „4-ჯერ“ „4 ლარით“ გაიგო. შემოწმება: 6×4=246 \times 4 = 24.
  2. II: გამოთვლა (47−5)÷2=21(47 - 5) \div 2 = 21 სწორია, მაგრამ ეს მცირე რიცხვია (პირველი 5-ით მეტია). პირველი: 21+5=2621 + 5 = 26.
  3. შემოწმება: 26+21=4726 + 21 = 47, 26−21=526 - 21 = 5.

პასუხი: I — 6 ლარი; II — პირველი რიცხვია 26 (21 მეორე, მცირე რიცხვია).

მაგალითი 13

ამოცანა: I. 3 ტრაქტორი ყანას 12 დღეში ხნავს. რამდენ დღეში ახნავს ამავე ყანას 4 ტრაქტორი? II. იპოვეთ 60-ის 5%. III. ხელფასი 500 ლარი იყო; ის 10%-ით გაიზარდა, შემდეგ ახალი ხელფასი 10%-ით შემცირდა. რა გახდა ხელფასი? მოსწავლემ დაწერა:

  • I. 12÷3×4=1612 \div 3 \times 4 = 16 დღე
  • II. 60÷5=1260 \div 5 = 12
  • III. 500×0,1=50500 \times 0{,}1 = 50; 500+50=550500 + 50 = 550; 550−50=500550 - 50 = 500 ლარი, ანუ არ შეცვლილა.

იპოვეთ შეცდომები და შეასწორეთ.

ამოხსნა

  1. I: მეტი ტრაქტორი ყანას ნაკლებ დღეში ახნავს. მთელი სამუშაო 3×12=363 \times 12 = 36 ტრაქტორ-დღეა, ამიტომ 4 ტრაქტორი: 36÷4=936 \div 4 = 9 დღე. შემოწმება: 4×9=364 \times 9 = 36.
  2. II: რიცხვის 5% არის რიცხვი გამრავლებული 0,05-ზე: 60×0,05=360 \times 0{,}05 = 3. მოსწავლემ 60 გაყო 5-ზე (60÷560 \div 5 არის 60-ის 15\dfrac{1}{5}, ანუ 20%). შემოწმება: 3×20=603 \times 20 = 60.
  3. III: პირველი ნაბიჯი სწორია, 550 ლარი. შეცდომა მესამე ნაბიჯშია: მეორე 10% ახალი ხელფასიდან უნდა გამოითვალოს: 550×0,1=55550 \times 0{,}1 = 55, 550−55=495550 - 55 = 495. შემოწმება: 500×1,1×0,9=495500 \times 1{,}1 \times 0{,}9 = 495.

პასუხი: I — 9 დღე; II — 3; III — 495 ლარი.

მაგალითი 14

ამოცანა: I. 30 მ სიგრძის ღობეზე ბოძები დგას ყოველ 5 მ-ზე, ორივე ბოლოში ბოძია. რამდენი ბოძია საჭირო? II. იპოვეთ 4, 7 და 10 რიცხვების საშუალო არითმეტიკული. III. სალომემ რიცხვი 6-ზე გამრავლების ნაცვლად 3-ზე გაამრავლა და მიიღო 45. რა რიცხვს მიიღებდა, რომ გაემრავლებინა 6-ზე? მოსწავლემ დაწერა:

  • I. 30÷5=630 \div 5 = 6 ბოძი
  • II. (4+7+10)÷2=21÷2=10,5(4 + 7 + 10) \div 2 = 21 \div 2 = 10{,}5
  • III. 45×6=27045 \times 6 = 270

იპოვეთ შეცდომები და შეასწორეთ.

ამოხსნა

  1. I: 30÷5=630 \div 5 = 6 არის შუალედების რაოდენობა. ბოძები ერთით მეტია, რადგან ბოლო ბოძიც გვჭირდება: 6+1=76 + 1 = 7. შემოწმება: ბოძები 0, 5, 10, 15, 20, 25, 30 მეტრზეა — 7 ცალი.
  2. II: საშუალო არითმეტიკული ჯამია გაყოფილი რიცხვების რაოდენობაზე. რიცხვები სამია: 21÷3=721 \div 3 = 7. შემოწმება: 7 ამ რიცხვებს შორისაა (4<7<104 < 7 < 10), 10,5 კი უდიდეს რიცხვზე მეტია.
  3. III: ჯერ საწყისი რიცხვი ვიპოვოთ: 45÷3=1545 \div 3 = 15. შემდეგ 15×6=9015 \times 6 = 90. მოსწავლემ 45 (შედეგი) გაამრავლა, საწყისი რიცხვი კი არ იპოვა.
  4. შემოწმება: 15×3=4515 \times 3 = 45 და 15×6=9015 \times 6 = 90.

პასუხი: I — 7 ბოძი; II — 7; III — 90.

მაგალითი 15

ამოცანა: ამოხსენით განტოლებები I. 5(x−2)=355(x - 2) = 35; II. x÷4=6x \div 4 = 6. მოსწავლემ დაწერა:

  • I. 5x−2=355x - 2 = 35; 5x=375x = 37; x=37÷5=7,4x = 37 \div 5 = 7{,}4
  • II. x=6÷4=1,5x = 6 \div 4 = 1{,}5

იპოვეთ შეცდომები და შეასწორეთ.

ამოხსნა

  1. I: ფრჩხილის წინა 5 ორივე წევრზე მრავლდება: 5(x−2)=5x−105(x - 2) = 5x - 10. მოსწავლემ 5 მხოლოდ xx-ზე გაამრავლა.
  2. სწორად: 5x−10=355x - 10 = 35; 5x=455x = 45; x=9x = 9. შემოწმება: 5×(9−2)=5×7=355 \times (9 - 2) = 5 \times 7 = 35.
  3. II: xx გაყოფილია 4-ზე, ამიტომ xx-ის საპოვნელად 6 უნდა გავამრავლოთ 4-ზე: x=6×4=24x = 6 \times 4 = 24. მოსწავლემ 6 გაყო 4-ზე. შემოწმება: 24÷4=624 \div 4 = 6.

პასუხი: I — x=9x = 9; II — x=24x = 24.

შეამოწმე თავი

  1. წიგნი 9 ლარი ღირს, რვეული წიგნზე 3-ჯერ ძვირია. მოსწავლემ დაწერა: 9+3=129 + 3 = 12. რა ღირს რვეული?
  2. 6 მუშა სამუშაოს 10 დღეში ასრულებს. მოსწავლემ დაწერა: 5 მუშა სამუშაოს 10÷6×5=81310 \div 6 \times 5 = 8\dfrac{1}{3} დღეში შეასრულებს. რამდენ დღეში შეასრულებს სინამდვილეში?
  3. მოსწავლემ განტოლება 4(x+3)=324(x + 3) = 32 ასე ამოხსნა: 4x+3=324x + 3 = 32. რა არის xx-ის სწორი მნიშვნელობა?

პასუხები: 1) 27 ლარი 2) 12 დღე 3) x=5x = 5

§5. როგორ ავუხსნათ მოსწავლეს შეცდომა

ამ ნაწილის ტერმინები (1)
კონტრმაგალითი
ერთი კონკრეტული მაგალითი, რომელიც აჩვენებს, რომ ზოგადი წესი მცდარია.მაგალითი: წესი „ნამრავლი ყოველთვის მეტია მამრავლზე“ მცდარია: 0,5×8=40{,}5 \times 8 = 4, ეს 8-ზე ნაკლებია.

ახსნის სწავლა ორი მიზნით გვჭირდება: წერილობით შესწორებაში შეცდომის მიზეზის სწორად დასახელებისთვის და არჩევითპასუხიანი შეკითხვებისთვის („რა შეცდომა დაუშვა მოსწავლემ?“, „რომელი განცხადებაა მართებული?“). ასეთ შეკითხვაში სწორი ვარიანტი მათემატიკურად ზუსტია და შეცდომის ნამდვილ მიზეზს ასახელებს; მცდარი ვარიანტები ტიპური არასწორი მსჯელობებია.

კარგი ახსნის ოთხი ნაწილი.

  1. რა არის დაწერილი: მოსწავლის სტრიქონი.
  2. რატომ არის შეუძლებელი: შეამოწმეთ მარტივი რიცხვებით ან შეფასებით (მაგ., 12+12=1\dfrac{1}{2} + \dfrac{1}{2} = 1).
  3. სწორი წესი კონკრეტული რიცხვით ან ნახაზით.
  4. ერთი მსგავსი სავარჯიშო მოსწავლეს თვითონ შესასრულებლად.

არასწორი წესები, რომლებსაც მოსწავლეები თვითონ გამოიგონებენ: „გამრავლება ყოველთვის ზრდის“, „გაყოფა ყოველთვის ამცირებს“, „დიდი მნიშვნელის მქონე წილადი დიდია“. ყოველი მათგანისთვის არსებობს რიცხვითი კონტრმაგალითი (ერთი სწორი მაგალითი, რომელიც წესს არღვევს).

მაგალითი 16

მოსწავლემ დაწერა 13+14=27\dfrac{1}{3} + \dfrac{1}{4} = \dfrac{2}{7}. ოთხმა მასწავლებელმა სხვადასხვანაირად ახსნა:

  • ა) „ამოხსნა არასწორია. სწორია 712\dfrac{7}{12}. დაიმახსოვრე.“
  • ბ) „წილადები არ იკრიბება; ეს ძალიან რთულია.“
  • გ) „წესით 12+12\dfrac{1}{2} + \dfrac{1}{2} გამოდის 24=12\dfrac{2}{4} = \dfrac{1}{2}, ორი ნახევარი კი მთელია. ამიტომ მნიშვნელებს არ ვკრებთ. მივიყვანოთ საერთო მნიშვნელზე 12: 412+312=712\dfrac{4}{12} + \dfrac{3}{12} = \dfrac{7}{12}.“
  • დ) „ორი წილადის ჯამი ყოველთვის 1-ზე ნაკლებია.“

რომელი ახსნაა კარგი?

ამოხსნა

  1. ა) მხოლოდ სწორ პასუხს გვეუბნება და მიზეზს არ ხსნის.
  2. ბ) მათემატიკურად მცდარია: წილადები ჯამდება.
  3. დ) მცდარია: 34+34=64\dfrac{3}{4} + \dfrac{3}{4} = \dfrac{6}{4}, ეს 1-ზე მეტია.
  4. გ) არის კარგი ახსნა: მოსწავლის წესს რიცხვით მაგალითზე უპირისპირებს (12+12\dfrac{1}{2} + \dfrac{1}{2}), ამბობს სწორ წესს და ბოლომდე ასრულებს: 13=412\dfrac{1}{3} = \dfrac{4}{12}, 14=312\dfrac{1}{4} = \dfrac{3}{12}, ჯამი 712\dfrac{7}{12}.

პასუხი: გ); სწორი ჯამია 712\dfrac{7}{12}.

მაგალითი 17

მოსწავლე ამბობს: „გაყოფისას შედეგი ყოველთვის გასაყოფზე ნაკლებია“ და წერს 6÷0,5=36 \div 0{,}5 = 3. გამოთვალეთ სწორად და ახსენით.

ამოხსნა

  1. მოსწავლემ 6 გაყო 2-ზე. ეს 0,5-ზე გაყოფა არ არის: 0,50{,}5 ნახევარია.
  2. კითხვა: 6-ში რამდენი ნახევარი ეტევა? ერთში 2 ნახევარია, ამიტომ 6-ში 6×2=126 \times 2 = 12. ანუ 6÷0,5=126 \div 0{,}5 = 12.
  3. შემოწმება: 12×0,5=612 \times 0{,}5 = 6.
  4. წესი „გაყოფა ამცირებს“ მხოლოდ 1-ზე დიდ გამყოფზე მართებულია. 1-ზე ნაკლებ გამყოფზე გაყოფისას რიცხვი იზრდება: 6÷0,5=12>66 \div 0{,}5 = 12 > 6.

პასუხი: 6÷0,5=126 \div 0{,}5 = 12 (და არა 3); გაყოფა ყოველთვის არ ამცირებს რიცხვს.

მაგალითი 18

მოსწავლემ დაწერა 0,6+0,35=0,410{,}6 + 0{,}35 = 0{,}41. დაწერეთ სრული პასუხი: რა შეცდომაა, რა არის მიზეზი, როგორ ავუხსნათ და რა სავარჯიშო მივცეთ.

ამოხსნა

  1. შეცდომა: სწორია 0,60+0,35=0,950{,}60 + 0{,}35 = 0{,}95, და არა 0,410{,}41.
  2. მიზეზი: მოსწავლემ 6+35=416 + 35 = 41 დაწერა, ანუ ციფრები თანრიგების გათვალისწინების გარეშე შეკრიბა: 6 მეათედია, 35 კი მეასედი.
  3. ახსნა ფულით: 0,60{,}6 ლარი არის 60 თეთრი, 0,350{,}35 ლარი — 35 თეთრი. 60+35=9560 + 35 = 95 თეთრი =0,95= 0{,}95 ლარი.
  4. სავარჯიშო: 0,4+0,350{,}4 + 0{,}35. პასუხი: 40+35=7540 + 35 = 75 თეთრი, ანუ 0,750{,}75.

პასუხი: სწორია 0,950{,}95; მოსწავლემ ციფრები თანრიგების გარეშე შეკრიბა.

შეამოწმე თავი

  1. მოსწავლე ამბობს: „ნამრავლი ყოველთვის მეტია ორივე მამრავლზე“. მოიყვანეთ კონტრმაგალითი რიცხვებით 0,5 და 8.
  2. მოსწავლემ დაწერა 0,7+0,15=0,220{,}7 + 0{,}15 = 0{,}22. რა არის სწორი პასუხი?
  3. მოსწავლემ შერეული რიცხვი 3563\dfrac{5}{6} არასწორ წილადად ასე გადააქცია: 3×5+66=216\dfrac{3 \times 5 + 6}{6} = \dfrac{21}{6}. როგორია სწორი ჩაწერა არასწორი წილადის სახით?

პასუხები: 1) 0,5×8=40{,}5 \times 8 = 4, ეს 8-ზე ნაკლებია 2) 0,85 3) 236\dfrac{23}{6}

§6. სრული საგამოცდო ნაშრომები

ამ ნაწილში ორი ნაშრომი რეალური ტესტის ფორმატშია. ჯერ თვითონ ამოხსენით ყველა სავარჯიშო, მერე ნახეთ ამოხსნა.

მაგალითი 19

მოსწავლეებს შემდეგი სამუშაო შესთავაზეს:

    1. გამოთვალეთ: I. 4215−19984215 - 1998; II. 7,5×0,47{,}5 \times 0{,}4.
    1. გამოთვალეთ: 414−1344\dfrac{1}{4} - 1\dfrac{3}{4}.
    1. ორი რიცხვის სხვაობაა 18, ერთი მეორეზე 3-ჯერ მეტია. იპოვეთ რიცხვები.
    1. ფილმი 18:40 საათზე დაიწყო და 2 სთ 35 წთ გრძელდებოდა. რომელ საათზე დამთავრდა?
    1. მართკუთხედის პერიმეტრია 36 სმ, სიგრძე — 11 სმ. იპოვეთ ფართობი.

ერთ-ერთი მოსწავლის ნამუშევარი:

    1. I. 4215−1998=4215−2000+2=2215+2=22174215 - 1998 = 4215 - 2000 + 2 = 2215 + 2 = 2217; II. 7,5×0,4=307{,}5 \times 0{,}4 = 30.
    1. 414−134=(4−1)+(34−14)=3+12=3124\dfrac{1}{4} - 1\dfrac{3}{4} = (4 - 1) + \left(\dfrac{3}{4} - \dfrac{1}{4}\right) = 3 + \dfrac{1}{2} = 3\dfrac{1}{2}.
    1. 18÷3=618 \div 3 = 6; რიცხვებია 6 და 18.
    1. 18:40+218{:}40 + 2 სთ 3535 წთ =20:75= 20{:}75.
    1. 36÷2=1836 \div 2 = 18, 18−11=718 - 11 = 7; S=11+7=18S = 11 + 7 = 18 სმ².

მიუთითეთ მოსწავლის თითოეული შეცდომა და ჩაწერეთ შესწორებული სახით.

ამოხსნა

    1. I: 4215−2000=22154215 - 2000 = 2215, 2215+2=22172215 + 2 = 2217 — სწორია, არ ვეხებით.
    1. II: 75×4=30075 \times 4 = 300; მამრავლებში მძიმის შემდეგ ორი ციფრია (1+11 + 1), ამიტომ 3,00=33{,}00 = 3. მოსწავლეს მძიმე არ დაუსვამს. შემოწმება შეფასებით: 7,5×0,47{,}5 \times 0{,}4 ნაკლებია 7,5-ზე (0,4 ერთზე ნაკლებია), 30 კი მასზე მეტია.
    1. მოსწავლემ წილადური ნაწილები ისე გამოაკლო, რომ დიდს პატარა გამოაკლო: 34−14\dfrac{3}{4} - \dfrac{1}{4}. სწორია: 14\dfrac{1}{4} ნაკლებია 34\dfrac{3}{4}-ზე, ამიტომ 1 მთელს ვცვლით: 414=3544\dfrac{1}{4} = 3\dfrac{5}{4}, 354−134=224=2123\dfrac{5}{4} - 1\dfrac{3}{4} = 2\dfrac{2}{4} = 2\dfrac{1}{2}. შემოწმება: 212+134=4142\dfrac{1}{2} + 1\dfrac{3}{4} = 4\dfrac{1}{4}.
    1. მოდელის შეცდომაა. თუ პატარა რიცხვია xx, დიდია 3x3x და სხვაობა 3x−x=2x=183x - x = 2x = 18, x=9x = 9. მოსწავლემ 18 გაყო 3-ზე, მაგრამ 18 არის 3x−x=2x3x - x = 2x, ანუ პატარა რიცხვის ორჯერადი და არა სამჯერადი. რიცხვებია 9 და 27. შემოწმება: 27−9=1827 - 9 = 18 და 27=3×927 = 3 \times 9.
    1. 18:40+2:35=20:7518{:}40 + 2{:}35 = 20{:}75, მაგრამ 75 წუთი დროის ჩანაწერში არ არსებობს: 7575 წთ =1= 1 სთ 1515 წთ, ამიტომ 20:75=21:1520{:}75 = 21{:}15. შემოწმება: 21:15−18:40=221{:}15 - 18{:}40 = 2 სთ 3535 წთ.
    1. 36÷2=1836 \div 2 = 18 სიგრძისა და სიგანის ჯამია, ამიტომ სიგანე 18−11=718 - 11 = 7 სმ — ეს სწორია. შეცდომაა ბოლო მოქმედებაში: ფართობი ნამრავლია, S=11×7=77S = 11 \times 7 = 77 სმ². შემოწმება: P=2×(11+7)=36P = 2 \times (11 + 7) = 36.
  • ყველა შეცდომა მითითებულია და შესწორებულია: 5×2=105 \times 2 = 10 „+“, ანუ 3 ქულა.

პასუხი: 5 შეცდომა: 1) II — 3; 2) — 2122\dfrac{1}{2}; 3) — 9 და 27; 4) — 21:15; 5) — 77 სმ². 1) I სწორია.

მაგალითი 20

მოსწავლეებს შემდეგი სამუშაო შესთავაზეს:

    1. გამოთვალეთ: I. 15×2415 \times 24; II. 8×998 \times 99.
    1. გამოხატეთ: I. 2,32{,}3 კმ მეტრებში; II. 0,250{,}25 კმ მეტრებში.
    1. მოსწავლეთა 40% 18 ბავშვია. რამდენი მოსწავლეა სულ?
    1. 2,4 მ სიგრძის ფიცარი დაჭრეს 0,4 მ სიგრძის ნაჭრებად. რამდენი ჭრა გააკეთეს?
    1. დედა 36 წლისაა, ვაჟი — 8 წლის. რამდენი წლის შემდეგ იქნება დედა ვაჟზე 3-ჯერ უფროსი?

ერთ-ერთი მოსწავლის ნამუშევარი:

    1. I. 15×24=15×20+15×4=300+60=36015 \times 24 = 15 \times 20 + 15 \times 4 = 300 + 60 = 360; II. 8×99=8×100+8=8088 \times 99 = 8 \times 100 + 8 = 808.
    1. I. 2,32{,}3 კმ =2= 2 კმ 3030 მ; II. 0,250{,}25 კმ =250= 250 მ.
    1. 18×0,4=7,218 \times 0{,}4 = 7{,}2 მოსწავლე.
    1. 2,4÷0,4=62{,}4 \div 0{,}4 = 6 ნაჭერი, ე.ი. 6 ჭრა.
    1. 36÷3=1236 \div 3 = 12; 12−8=412 - 8 = 4 წლის შემდეგ.

მიუთითეთ მოსწავლის თითოეული შეცდომა და ჩაწერეთ შესწორებული სახით.

ამოხსნა

    1. I: 15×20=30015 \times 20 = 300, 15×4=6015 \times 4 = 60, 300+60=360300 + 60 = 360 — სწორია, არ ვეხებით.
    1. II: 99=100−199 = 100 - 1, ამიტომ 8×99=8×100−8=800−8=7928 \times 99 = 8 \times 100 - 8 = 800 - 8 = 792. მოსწავლემ 8 მიუმატა და არა გამოაკლო.
    1. I: 0,30{,}3 კმ =300= 300 მ, ამიტომ 2,32{,}3 კმ =2= 2 კმ 300300 მ. მოსწავლემ 0,3 კმ 30 მ-ად ჩათვალა. 2) II: 0,25×1000=2500{,}25 \times 1000 = 250 მ — სწორია.
    1. მოცემულია მთელის 40% (18), მთელი უნდა ვიპოვოთ: 18=0,4×სულ18 = 0{,}4 \times \text{სულ}, სულ 18÷0,4=4518 \div 0{,}4 = 45 მოსწავლე. მოსწავლემ 18-ის 40% გამოთვალა. შემოწმება: 45×0,4=1845 \times 0{,}4 = 18.
    1. 2,4÷0,4=62{,}4 \div 0{,}4 = 6 ნაჭერია. ჭრები ერთით ნაკლებია, რადგან ბოლო ნაჭერს ჭრა აღარ სჭირდება: 6−1=56 - 1 = 5 ჭრა.
    1. ორივეს ასაკი ერთი და იმავე რაოდენობით იზრდება. tt წლის შემდეგ: 36+t=3×(8+t)36 + t = 3 \times (8 + t); 36+t=24+3t36 + t = 24 + 3t; 12=2t12 = 2t; t=6t = 6. მოსწავლემ დედის ასაკი უცვლელად ჩათვალა და იპოვა, როდის იქნება ვაჟი 12 წლის (36÷336 \div 3). შემოწმება: 36+6=4236 + 6 = 42, 8+6=148 + 6 = 14, 42=3×1442 = 3 \times 14.
  • ყველა შეცდომა მითითებულია და შესწორებულია: 5×2=105 \times 2 = 10 „+“, ანუ 3 ქულა.

პასუხი: 5 შეცდომა: 1) II — 792; 2) I — 2 კმ 300 მ; 3) — 45; 4) — 5 ჭრა; 5) — 6 წლის შემდეგ. 1) I და 2) II სწორია.

შეამოწმე თავი

  1. მოსწავლემ დაწერა 3×(12−5)=36−5=313 \times (12 - 5) = 36 - 5 = 31. რა არის სწორი პასუხი?
  2. მოსწავლემ დაწერა 22 სთ 5050 წთ +1+ 1 სთ 2525 წთ =3= 3 სთ 7575 წთ. როგორ იწერება სწორად?
  3. კვადრატის პერიმეტრია 28 სმ. მოსწავლემ ფართობი ასე გამოთვალა: 28÷4=728 \div 4 = 7 და S=7S = 7 სმ². რა არის სწორი ფართობი?

პასუხები: 1) 21 2) 4 სთ 15 წთ 3) 49 სმ²

მოკლედ

  • საგამოცდო დავალება: იპოვეთ ყველა შეცდომა და დაწერეთ შესწორებული სახე; 2 „+“ მითითებული და შესწორებული შეცდომისთვის, 1 „+“ თვითონ სწორად ამოხსნისთვის, −1 „+“ სწორი ნაბიჯის შეცდომად ჩათვლისთვის; 9–10 „+“ — 3 ქულა, 6–8 — 2, 3–5 — 1, 0–2 — 0.
  • ალგორითმი: ჯერ თვითონ ამოხსენით; მოძებნეთ პირველი არასწორი სტრიქონი; ჩაწერეთ ადგილი, რა წერია, რა უნდა იყოს, სწორი პასუხი; სწორ სტრიქონს ნუ შეეხებით; შეამოწმეთ.
  • წინა შეცდომის შედეგი ახალი შეცდომა არ არის.
  • a−b−c=a−(b+c)a - b - c = a - (b + c); a−(b−c)=a−b+ca - (b - c) = a - b + c; ჯერ × და ÷, მერე + და −.
  • ნაშთი გამყოფზე ნაკლებია; გასაყოფი == გამყოფი ×\times განაყოფი ++ ნაშთი.
  • ათწილადების ნამრავლში მძიმის შემდეგ ციფრები ორივე მამრავლის ციფრების ჯამია; წილადების შეკრებისას მნიშვნელები არ იკრიბება.
  • 1 სთ =60= 60 წთ; 1 მ² =10 000= 10\,000 სმ²; 1 მ =100= 100 სმ; 1515 წმ =0,25= 0{,}25 წთ.
  • P=2(a+b)P = 2(a + b); სამკუთხედის S=a×h2S = \dfrac{a \times h}{2}; კუბის V=a×a×aV = a \times a \times a.
  • „kk-ჯერ“ — გამრავლება/გაყოფა; „aa-ით“ — შეკრება/გამოკლება; უკუპროპორციულობისას ნამრავლი მუდმივია; ბოძების რაოდენობა შუალედებზე ერთით მეტია; მეორე პროცენტი ახალი რიცხვიდან გამოითვლება.
  • კარგი ახსნა: რა წერია; რატომ არ შეიძლება (მარტივი რიცხვით); სწორი წესი რიცხვით; ერთი მსგავსი სავარჯიშო.