§1. წრეწირი, რკალი და რადიანი
ამ ნაწილის ტერმინები (7)
- დიამეტრი
- ცენტრზე გამავალი ქორდა; ის რადიუსზე ორჯერ გრძელია და წრეწირის უდიდესი ქორდაა.მაგალითი: რადიუსი 7-ის შემთხვევაში დიამეტრია .
- რადიანი
- კუთხის ზომის ერთეული: 1 რადიანი ისეთი ცენტრული კუთხეა, რომლის რკალი რადიუსის ტოლია; რადიანი.მაგალითი: რადიანი.
- რადიუსი
- მონაკვეთი ცენტრიდან წრეწირის წერტილამდე; მისი სიგრძეც რადიუსია.მაგალითი: თუ დიამეტრია 12, რადიუსია .
- რკალი
- წრეწირის ნაწილი ორ წერტილს შორის; მისი გრადუსული ზომა ცენტრული კუთხის ტოლია.მაგალითი: ქორდა წრეწირს ყოფს -იან და -იან რკალებად.
- ცენტრული კუთხე
- კუთხე, რომლის წვერო წრეწირის ცენტრშია; ის თავისი რკალის ტოლია.მაგალითი: -იან რკალს -იანი ცენტრული კუთხე შეესაბამება.
- წრე
- წრეწირითა და მისი შიგა ნაწილით შემოსაზღვრული ფიგურა.მაგალითი: 5 სმ რადიუსიანი წრის ფართობია სმ².
- წრეწირი
- ხაზი, რომლის ყველა წერტილი ცენტრიდან ერთსა და იმავე მანძილზეა.მაგალითი: ცენტრიდან 5 სმ-ზე მდებარე ყველა წერტილი ქმნის 5 სმ რადიუსიან წრეწირს.
წრეწირი — სიბრტყის ყველა იმ წერტილის სიმრავლე, რომელიც მოცემული წერტილიდან (ცენტრიდან) ერთსა და იმავე მანძილზეა. ეს მანძილი რადიუსია (). წრე — წრეწირითა და მისი შიგა ნაწილით შემოსაზღვრული ფიგურა.
- ქორდა — წრეწირის ორი წერტილის შემაერთებელი მონაკვეთი. დიამეტრი — ცენტრზე გამავალი ქორდა; , ის უდიდესი ქორდაა.
- რკალი — წრეწირის ნაწილი ორ წერტილს შორის. რკალის გრადუსული ზომა — მისი ცენტრული კუთხის ზომა (მთელი წრეწირი -ია).
- რიცხვი — წრეწირის სიგრძისა და დიამეტრის შეფარდება; ის ყველა წრეწირისთვის ერთი და იგივეა, .
წრეწირის სიგრძე: .
რკალის სიგრძე. გრადუსიანი რკალი მთელი წრეწირის ნაწილია, ამიტომ
რადიანი. 1 რადიანი არის ისეთი ცენტრული კუთხე, რომლის რკალის სიგრძე რადიუსის ტოლია. თუ რკალის სიგრძეა , მისი რადიანული ზომაა , ანუ . მთელი წრეწირისთვის , ამიტომ გადასაყვანად: რადიანი, ხოლო რადიანი გრადუსი.
| გრადუსი | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| რადიანი |
მაგალითი 1
წრის რადიუსია 6. იპოვეთ წრეწირის სიგრძე და -იანი რკალის სიგრძე.
ამოხსნა
- .
- მთელი წრეწირის ნაწილია.
- .
პასუხი: ; .
მაგალითი 2
წრეწირის სიგრძეა . იპოვეთ რადიუსი, დიამეტრი და წრის ფართობი.
ამოხსნა
- , ამიტომ .
- .
- წრის ფართობია .
პასუხი: ; ; .
მაგალითი 3
გადაიყვანეთ: (ა) რადიანებში; (ბ) რადიანი გრადუსებში; (გ) რადიანი გრადუსებში.
ამოხსნა
- (ა) .
- (ბ) .
- (გ) .
პასუხი: (ა) ; (ბ) ; (გ) .
მაგალითი 4
რკალის სიგრძეა , მისი ცენტრული კუთხე -ია. იპოვეთ წრეწირის რადიუსი.
ამოხსნა
- რადიანი.
- , ამიტომ .
- შემოწმება: .
პასუხი: .
მაგალითი 5
ბორბლის რადიუსია 30 სმ. ის გზაზე 10 სრულ ბრუნს აკეთებს (არ სრიალებს). რამდენ მეტრს გაივლის? აიღეთ .
ამოხსნა
- ერთი ბრუნისას ბორბალი წრეწირის სიგრძის ტოლ გზას გადის: სმ.
- 10 ბრუნზე: სმ.
- სმ მ.
პასუხი: მ.
შეამოწმე თავი
- წრის დიამეტრია 14. რას უდრის წრეწირის სიგრძე?
- გადაიყვანეთ რადიანებში.
- წრეწირის რადიუსია 9. რას უდრის მისი -იანი რკალის სიგრძე?
პასუხები: 1) 2) 3)
§2. წრის, სექტორისა და სეგმენტის ფართობი
ამ ნაწილის ტერმინები (2)
- სეგმენტი
- წრის ნაწილი, რომელიც ქორდითა და მისი რკალით შემოიფარგლება.მაგალითი: , : სეგმენტის ფართობია .
- სექტორი
- წრის ნაწილი, რომელიც ორი რადიუსითა და მათ შორის რკალით შემოიფარგლება.მაგალითი: და : სექტორის ფართობია .
წრის ფართობი: .
წრიული სექტორი — წრის ნაწილი, რომელიც ორი რადიუსითა და მათ შორის რკალით შემოიფარგლება. გრადუსიანი სექტორი მთელი წრის ნაწილია: სამივე ფორმა ერთი და იგივეა: და .
წრიული სეგმენტი — წრის ნაწილი, რომელიც ქორდითა და მისი რკალით შემოიფარგლება. როცა , სეგმენტის ფართობი ტოლია სექტორის ფართობს გამოკლებული სამკუთხედის ფართობი: აქ არის სამკუთხედი, რომლის ორი გვერდი რადიუსებია და , კუთხე მათ შორის კი .
მაგალითი 6
წრის რადიუსია 6. იპოვეთ წრის ფართობი და -იანი სექტორის ფართობი.
ამოხსნა
- .
- მთელი წრის ნაწილია.
- .
პასუხი: ; .
მაგალითი 7
სექტორის რადიუსია 4, მისი რკალის სიგრძეა . იპოვეთ სექტორის ფართობი.
ამოხსნა
- ვიყენებთ ფორმულას .
- .
- შემოწმება: ცენტრული კუთხეა , ანუ . მაშინ .
პასუხი: .
მაგალითი 8
პირველი წრეწირის -იანი რკალის სიგრძე მეორე წრეწირის -იანი რკალის სიგრძის ტოლია. იპოვეთ პირველი წრის ფართობის შეფარდება მეორე წრის ფართობთან.
ამოხსნა
- აღვნიშნოთ რადიუსები და . -იანი რკალის სიგრძეა , -იანისა კი .
- სიგრძეები ტოლია: , ამიტომ .
- ფართობები რადიუსის კვადრატებს შეეფარდება: .
პასუხი: .
მაგალითი 9
წრის რადიუსია 6. ქორდის შესაბამისი ცენტრული კუთხე -ია. იპოვეთ ამ ქორდით მოკვეთილი მცირე სეგმენტის ფართობი.
ამოხსნა
- სექტორი: .
- სამკუთხედში და კუთხე მათ შორის -ია, ამიტომ დანარჩენი ორი კუთხე ერთად -ია და თითოეული -ია. სამკუთხედი ტოლგვერდაა, გვერდით 6.
- მისი ფართობი: .
- სეგმენტი = სექტორი − სამკუთხედი .
პასუხი: .
მაგალითი 10
წრის რადიუსია 4. ქორდის შესაბამისი ცენტრული კუთხე -ია. იპოვეთ ქორდით გაყოფილი ორივე ნაწილის ფართობი.
ამოხსნა
- სექტორი: .
- მართკუთხა სამკუთხედია კათეტებით 4 და 4: .
- მცირე სეგმენტი: .
- მთელი წრე , ამიტომ დიდი ნაწილი: .
პასუხი: და .
მაგალითი 11
წრე ქორდით ორ ნაწილად არის გაყოფილი. ქორდის სიგრძე რადიუსის ტოლია. დიდი ნაწილის ფართობია . იპოვეთ მცირე ნაწილის ფართობი.
ამოხსნა
- ქორდა , ამიტომ სამკუთხედი ტოლგვერდაა და .
- მცირე ნაწილი = სექტორი − სამკუთხედი .
- დიდი ნაწილი = მთელი წრე − მცირე ნაწილი . ეს -ის ტოლია.
- მცირე ნაწილისა და დიდი ნაწილის შეფარდებაა , ამიტომ მცირე ნაწილის ფართობია .
პასუხი: .
შეამოწმე თავი
- წრის რადიუსია 3. რას უდრის წრის ფართობი?
- სექტორის რადიუსია 10, ცენტრული კუთხე . რას უდრის მისი ფართობი?
- წრის რადიუსია 2. იპოვეთ იმ სეგმენტის ფართობი, რომლის ცენტრული კუთხე -ია.
პასუხები: 1) 2) 3)
§3. ცენტრული და ჩახაზული კუთხეები
ამ ნაწილის ტერმინები (1)
- ჩახაზული კუთხე
- კუთხე, რომლის წვერო წრეწირზეა და გვერდები წრეწირს კვეთს; ის თავისი რკალის ნახევარია.მაგალითი: -იან რკალზე დაყრდნობილი ჩახაზული კუთხე -ია.
ცენტრული კუთხე — კუთხე, რომლის წვერო წრეწირის ცენტრშია; ის თავისი რკალის ტოლია. ჩახაზული კუთხე — კუთხე, რომლის წვერო წრეწირზეა და ორივე გვერდი წრეწირს კვეთს; ის თავისი რკალის ნახევრის ტოლია.
რატომ? თუ ჩახაზული კუთხის ერთი გვერდი დიამეტრია, სამკუთხედი ტოლფერდაა ( რადიუსებია), ხოლო ცენტრული კუთხე ამ სამკუთხედის გარე კუთხეა და ორჯერ მეტია ერთ-ერთ ფუძისპირა კუთხეზე.
შედეგები:
- ერთსა და იმავე რკალზე დაყრდნობილი ჩახაზული კუთხეები ტოლია.
- დიამეტრზე დაყრდნობილი ჩახაზული კუთხე მართია (). პირიქით: მართკუთხა სამკუთხედის ჰიპოტენუზა შემოხაზული წრეწირის დიამეტრია.
- წრეწირში ჩახაზულ ოთხკუთხედს (ოთხივე წვერო წრეწირზეა) მოპირდაპირე კუთხეების ჯამი -ია: ეს ორი კუთხე ისეთ რკალებს ეყრდნობა, რომელთა ჯამია .
- წერტილის ადგილი მნიშვნელოვანია. თუ რკალის ზომაა , მაშინ წერტილიდან, რომელიც სხვა რკალზე დევს, ; წერტილიდან, რომელიც თვით რკალზე დევს, .
მაგალითი 12
წრეწირის დიამეტრია, წრეწირის სხვა წერტილია და (კუთხე ). იპოვეთ , და რკალის ზომა, რომელიც წერტილს არ შეიცავს.
ამოხსნა
- დიამეტრზე დაყრდნობილი ჩახაზული კუთხეა, ამიტომ .
- სამკუთხედის კუთხეების ჯამია : .
- ჩახაზული კუთხეა და რკალს ეყრდნობა, ამიტომ რკალი ორჯერ მეტია: .
პასუხი: ; ; რკალი .
მაგალითი 13
წრეწირის რადიუსია 7. ქორდიდან წრეწირის წერტილი ჩანს -იანი ჩახაზული კუთხით (, დიდ რკალზე დევს). იპოვეთ ქორდის სიგრძე.
ამოხსნა
- ჩახაზულია და რკალს ეყრდნობა, ამიტომ რკალი .
- ცენტრული კუთხე რკალის ტოლია: .
- სამკუთხედში და კუთხე მათ შორის -ია, ამიტომ დანარჩენი ორი კუთხეც -ია. სამკუთხედი ტოლგვერდაა.
- .
პასუხი: .
მაგალითი 14
წრეწირის ცენტრია, , და წრეწირის წერტილებია და ამოზნექილი ოთხკუთხედია (წვეროები მიყოლებით არის დასახელებული). . იპოვეთ .
ამოხსნა
- წერტილი ოთხკუთხედში -ს მოპირდაპირეა, ამიტომ ის რკალზე დევს, რომელსაც ცენტრული კუთხე შეესაბამება: ეს რკალი -ია.
- მეორე რკალი, რომელზეც არ დევს: .
- ჩახაზულია და სწორედ ამ მეორე რკალს ეყრდნობა: .
პასუხი: .
მაგალითი 15
წრეწირში ჩახაზული ოთხკუთხედია, , . იპოვეთ , და რკალის ზომა.
ამოხსნა
- მოპირდაპირე კუთხეების ჯამი -ია: .
- .
- ჩახაზულია და რკალს ეყრდნობა, ამიტომ რკალი .
- შემოწმება: ეყრდნობა მეორე რკალს , და .
პასუხი: ; ; რკალი .
მაგალითი 16
, , , წერტილები (ამ რიგით) ცენტრის მქონე წრეწირზე დევს. წრეწირის დიამეტრია, და . იპოვეთ .
ამოხსნა
- (რადიუსებია), ამიტომ . წერტილი დიამეტრზეა, ამიტომ .
- და მკვეთია. შიგა ჯვარედინა კუთხეები ტოლია: .
- დიამეტრზე დაყრდნობილი ჩახაზული კუთხეა: .
- სამკუთხედში: .
პასუხი: .
შეამოწმე თავი
- რკალის ზომაა . რისი ტოლია მასზე დაყრდნობილი ჩახაზული კუთხე?
- წრეწირში ჩახაზული ოთხკუთხედის . რისი ტოლია ?
- წრეწირზე , , წერტილებია, , , . იპოვეთ წრეწირის რადიუსი.
პასუხები: 1) 2) 3)
§4. მხები, ქორდები და მკვეთები
ამ ნაწილის ტერმინები (2)
- მხები
- წრფე, რომელსაც წრეწირთან ერთადერთი საერთო წერტილი აქვს; ის შეხების წერტილში რადიუსზე მართობულია.მაგალითი: , : მხების სიგრძეა .
- ქორდა
- მონაკვეთი, რომელიც წრეწირის ორ წერტილს აერთებს.მაგალითი: 10 რადიუსიან წრეწირში 12 სიგრძის ქორდა ცენტრიდან 8 მანძილზეა.
მხები — წრფე, რომელსაც წრეწირთან ერთი საერთო წერტილი აქვს (შეხების წერტილი). მკვეთი — წრფე, რომელიც წრეწირს ორ წერტილში კვეთს.
- მხები რადიუსზე მართობულია. თუ მხებია წერტილში, მაშინ .
- ერთი გარე წერტილიდან ორი მხები. თუ და მხებებია, მაშინ (მართკუთხა სამკუთხედებს და საერთო ჰიპოტენუზა და ტოლი კათეტები აქვთ). ასევე ( ოთხკუთხედში ორი კუთხე მართია, ამიტომ დანარჩენი ორის ჯამი -ია).
- ქორდის მართობული დიამეტრი ქორდას შუაზე ყოფს (და რკალსაც შუაზე ყოფს). თუ ცენტრიდან ქორდამდე მანძილია , პითაგორას თეორემით ქორდის სიგრძეა .
- ურთიერთგადამკვეთი ქორდები. თუ და ქორდები წერტილში იკვეთება, მაშინ .
- ორი მკვეთი ერთი გარე წერტილიდან. თუ წრეწირის გარეთაა და მკვეთები წრეწირს კვეთს , და , წერტილებში ( და უფრო ახლოა -სთან), მაშინ . ამ ფორმულებში და — მთელი მონაკვეთებია -დან შორეულ წერტილამდე.
- მხები და მკვეთი ერთი გარე წერტილიდან. თუ მხებია ( შეხების წერტილია), მაშინ .
მაგალითი 17
წრეწირის რადიუსია 5. ქორდა ცენტრიდან 2 მანძილითაა დაშორებული. იპოვეთ ქორდის სიგრძე.
ამოხსნა
- ცენტრიდან ქორდაზე დაშვებული მართობი ქორდას შუაზე ყოფს. ნახევარქორდის კვადრატი: .
- ნახევარქორდა .
- .
პასუხი: .
მაგალითი 18
წრეწირის ქორდის სიგრძეა 16, ის ცენტრიდან 6 მანძილითაა დაშორებული. იპოვეთ წრეწირის რადიუსი. შემდეგ იპოვეთ ამავე წრეწირის იმ ქორდის სიგრძე, რომელიც ცენტრიდან 8 მანძილითაა დაშორებული.
ამოხსნა
- ნახევარქორდა: .
- მართკუთხა სამკუთხედში (კათეტები 8 და 6, ჰიპოტენუზა ): .
- მეორე ქორდისთვის ნახევარქორდაა .
- მეორე ქორდა: .
პასუხი: ; მეორე ქორდა 12.
მაგალითი 19
წრეწირის ცენტრია , რადიუსი 5. წერტილი ცენტრიდან 13 მანძილითაა დაშორებული; და წრეწირის მხებებია ( და შეხების წერტილებია). იპოვეთ . თუ , იპოვეთ .
ამოხსნა
- მხები შეხების წერტილში რადიუსზე მართობულია, ამიტომ მართკუთხა სამკუთხედია. მისი ჰიპოტენუზაა , კათეტი .
- .
- .
პასუხი: ; .
მაგალითი 20
და ქორდები წერტილში იკვეთება. , , . იპოვეთ და .
ამოხსნა
- ვიყენებთ : .
- , ამიტომ .
- .
პასუხი: ; .
მაგალითი 21
წრეწირის ქორდა მის მართობულ დიამეტრს ყოფს შეფარდებით და წრეწირს ორ რკალად ყოფს. იპოვეთ მცირე რკალის სიგრძის შეფარდება დიდი რკალის სიგრძესთან.
ამოხსნა
- დიამეტრი , ამიტომ . ქორდა დიამეტრს კვეთს წერტილში , რომელიც დიამეტრის ბოლოდან მანძილითაა, ამიტომ ცენტრიდან -მდე .
- , და ქორდის ბოლო მართკუთხა სამკუთხედს ქმნის: ჰიპოტენუზა , კათეტი . ამიტომ და .
- მთელი ცენტრული კუთხე . მცირე რკალი , დიდი — .
- შეფარდება: .
პასუხი: .
მაგალითი 22
წერტილიდან წრეწირზე გავლებულია მხები და მკვეთი, რომელიც წრეწირს და წერტილებში კვეთს ( უფრო ახლოა -სთან), . იპოვეთ და . შემდეგ: სხვა წერტილიდან გავლებულია ორი მკვეთი; პირველი წრეწირს კვეთს და წერტილებში, , ; მეორე — და წერტილებში ( უფრო ახლოა), . იპოვეთ და .
ამოხსნა
- : , ამიტომ .
- .
- ორი მკვეთისთვის: , ე.ი. , .
- .
პასუხი: ; ; ; .
მაგალითი 23
წრეწირის და ქორდების შემცველი წრფეები წრეწირის გარეთ მდებარე წერტილში იკვეთება. უფრო ახლოა -სთან, ვიდრე ; უფრო ახლოა -სთან, ვიდრე . , და . იპოვეთ .
ამოხსნა
- აღვნიშნოთ . მაშინ და .
- ორი მკვეთისთვის: , ე.ი. .
- , საიდანაც .
- . სიგრძე დადებითია: .
- შემოწმება: და .
პასუხი: .
შეამოწმე თავი
- წრეწირის რადიუსია 6, წერტილი ცენტრიდან 10 მანძილითაა დაშორებული. რას უდრის -დან გავლებული მხების სიგრძე?
- და ქორდები წერტილში იკვეთება; , , . იპოვეთ .
- -დან გავლებული მხები ; მკვეთი წრეწირს კვეთს და წერტილებში ( უფრო ახლოა), . იპოვეთ .
პასუხები: 1) 2) 3)
§5. სამკუთხედსა და ოთხკუთხედში ჩახაზული და შემოხაზული წრეწირი
ამ ნაწილის ტერმინები (2)
- შემოხაზული წრეწირი
- წრეწირი, რომელიც მრავალკუთხედის ყველა წვეროზე გადის.მაგალითი: გვერდებით 6, 8, 10 სამკუთხედის შემოხაზული წრეწირის რადიუსია 5.
- ჩახაზული წრეწირი
- წრეწირი, რომელიც მრავალკუთხედის ყველა გვერდს ეხება და მრავალკუთხედის შიგნითაა.მაგალითი: გვერდებით 6, 8, 10 სამკუთხედში ჩახაზული წრეწირის რადიუსია 2.
ჩახაზული წრეწირი მრავალკუთხედის ყველა გვერდს ეხება, მისი ცენტრი ბისექტრისების გადაკვეთაზეა. შემოხაზული წრეწირი გადის მრავალკუთხედის ყველა წვეროზე, მისი ცენტრი შუამართობების გადაკვეთაზეა.
სამკუთხედი (გვერდები , , ; ფართობი ; ):
- ჩახაზული წრეწირის რადიუსი: .
- შემოხაზული წრეწირის რადიუსი: .
- მართკუთხა სამკუთხედი (კათეტები , , ჰიპოტენუზა ): (ცენტრი ჰიპოტენუზის შუაშია) და .
- ტოლგვერდა სამკუთხედი გვერდით : , , ე.ი. .
- ჩახაზული წრეწირის შეხების წერტილები გვერდებს ყოფს მონაკვეთებად; ერთი წვეროდან გავლებული ორი მხების მონაკვეთი ტოლია. მართკუთხა სამკუთხედში მართი კუთხის წვეროდან შეხების წერტილამდე მანძილი -ია.
ოთხკუთხედი. თუ ოთხკუთხედში წრეწირია ჩახაზული, მოპირდაპირე გვერდების ჯამები ტოლია: . ასეთი მრავალკუთხედის ფართობია , სადაც ნახევარპერიმეტრია. ტრაპეციაში ჩახაზული წრეწირის დიამეტრი სიმაღლის ტოლია: .
მაგალითი 24
სამკუთხედის გვერდებია 13, 14 და 15. იპოვეთ ჩახაზული და შემოხაზული წრეწირების რადიუსები.
ამოხსნა
- ნახევარპერიმეტრი: .
- ჰერონის ფორმულით: .
- .
- .
პასუხი: ; .
მაგალითი 25
მართკუთხა სამკუთხედის კათეტებია 6 და 8. იპოვეთ ჩახაზული და შემოხაზული წრეწირების რადიუსები.
ამოხსნა
- ჰიპოტენუზა: .
- .
- .
- შემოწმება: , , .
პასუხი: ; .
მაგალითი 26
მართკუთხა სამკუთხედში ჩახაზულია წრეწირი რადიუსით 2. შეხების წერტილები ერთ კათეტს ყოფს შეფარდებით მართი კუთხის წვეროდან დათვლით, მეორეს — შეფარდებით მართი კუთხის წვეროდან დათვლით. იპოვეთ სამკუთხედის ფართობი.
ამოხსნა
- მართი კუთხის წვეროდან შეხების წერტილამდე მანძილი -ია.
- პირველ კათეტზე ეს 1 ნაწილია, ამიტომ მეორე ნაწილია . კათეტი: .
- მეორე კათეტზე ერთი ნაწილია, მეორე ნაწილია . კათეტი: .
- .
- შემოწმება: ჰიპოტენუზა და .
პასუხი: .
მაგალითი 27
მართკუთხა ტრაპეციაა: , და (). ტრაპეციაში ჩახაზულია წრეწირი ცენტრით . და . იპოვეთ ტრაპეციის პერიმეტრი.
ამოხსნა
- . ჩახაზული წრეწირის ცენტრი კუთხის ბისექტრისაზეა, ამიტომ .
- -დან -მდე მანძილი რადიუსია: .
- სიმაღლე .
- ფერდი დიდ ფუძესთან -იან კუთხეს ქმნის (), ამიტომ და .
- ოთხკუთხედში, რომელშიც წრეწირია ჩახაზული, .
- პერიმეტრი: .
პასუხი: .
მაგალითი 28
ოთხკუთხედის პერიმეტრია 10 სმ, მასში ჩახაზული წრეწირის რადიუსია 1 სმ. იპოვეთ ოთხკუთხედის ფართობი.
ამოხსნა
- ნახევარპერიმეტრი: სმ.
- სმ².
პასუხი: სმ².
მაგალითი 29
მართკუთხა სამკუთხედში ჩახაზული წრეწირის სიგრძე ჰიპოტენუზის სიგრძის ტოლია. იპოვეთ სამკუთხედის ფართობის შეფარდება ჩახაზული წრის ფართობთან.
ამოხსნა
- აღვნიშნოთ ჩახაზული წრეწირის რადიუსი . მაშინ ჰიპოტენუზა .
- მართკუთხა სამკუთხედში , ამიტომ .
- პერიმეტრი: , ხოლო ნახევარპერიმეტრი .
- .
- ჩახაზული წრის ფართობია . შეფარდება: .
პასუხი: .
შეამოწმე თავი
- მართკუთხა სამკუთხედის გვერდებია 5, 12, 13. რას უდრის შემოხაზული წრეწირის რადიუსი?
- სამკუთხედის გვერდებია 9, 10, 17 (ფართობი 36). რას უდრის ჩახაზული წრეწირის რადიუსი?
- ოთხკუთხედში წრეწირია ჩახაზული: , , . იპოვეთ .
პასუხები: 1) 2) 3)
მოკლედ
- ; ; ; რად, რად.
- სექტორი: . სეგმენტი: სექტორი − სამკუთხედი (), .
- ცენტრული კუთხე = რკალი; ჩახაზული კუთხე = რკალის ნახევარი; დიამეტრზე დაყრდნობილი კუთხე ; წრეწირში ჩახაზულ ოთხკუთხედში მოპირდაპირე კუთხეების ჯამი .
- მხები რადიუსი; ; .
- ქორდა: ; ; ; .
- ; ; მართკუთხა: , ; ოთხკუთხედში, რომელშიც წრეწირია ჩახაზული, და .