მთავარ შინაარსზე გადასვლა
საგამოცდო რვეული
მენიუ

ხარისხი და ფესვი

ყველა ტერმინი (ლექსიკონი) →

§1. ხარისხი მთელი მაჩვენებლით

ამ ნაწილის ტერმინები (5)
მაჩვენებელი
რიცხვი, რომელიც გვიჩვენებს, რამდენჯერ ვამრავლებთ ფუძეს.მაგალითი: ხარისხში 2^4 მაჩვენებელია 4: ორი ოთხჯერ მრავლდება.
ნულოვანი მაჩვენებელი
ნულის ტოლი მაჩვენებელი; ნულისგან განსხვავებული რიცხვის ასეთი ხარისხი ერთია.მაგალითი: 7^0 = 1 და (−3)^0 = 1.
უარყოფითი მაჩვენებელი
მაჩვენებელი მინუსით; ის ხარისხს შებრუნებულ რიცხვად გვაქცევს და რიცხვს უარყოფითს არ ხდის.მაგალითი: 2^(−3) = 1 ÷ 2^3 = 1/8.
ფუძე
რიცხვი, რომელსაც ხარისხში ვამრავლებთ თავისთავზე.მაგალითი: ხარისხში 2^4 ფუძეა 2.
ხარისხი
ერთი და იგივე რიცხვის რამდენჯერმე თავისთავზე გამრავლება.მაგალითი: 2^4 = 2 · 2 · 2 · 2 = 16.

ხარისხი ana^n ნატურალური nn-ისთვის არის nn ცალი aa რიცხვის ნამრავლი: an=a×a×⋯×aa^n = a \times a \times \dots \times a. რიცხვი aa არის ფუძე, nn — მაჩვენებელი. მაგალითად, 24=2×2×2×2=162^4 = 2 \times 2 \times 2 \times 2 = 16.

  • ნულოვანი მაჩვენებელი: a0=1a^0 = 1 (a≠0a \ne 0). რატომ? a3a3=1\dfrac{a^3}{a^3} = 1 და თვისების მიხედვით a3a3=a3−3=a0\dfrac{a^3}{a^3} = a^{3-3} = a^0.
  • უარყოფითი მაჩვენებელი: a−n=1ana^{-n} = \dfrac{1}{a^n} (a≠0a \ne 0). მაგალითად, 2−3=123=182^{-3} = \dfrac{1}{2^3} = \dfrac{1}{8}. უარყოფითი მაჩვენებელი რიცხვს უარყოფითს არ ხდის.

ხარისხის თვისებები (a≠0a \ne 0, b≠0b \ne 0):

  1. am×an=am+na^m \times a^n = a^{m+n} — ტოლფუძიანი ხარისხების გამრავლებისას მაჩვენებლები იკრიბება;
  2. aman=am−n\dfrac{a^m}{a^n} = a^{m-n} — გაყოფისას მაჩვენებლები გამოიკლება;
  3. (am)n=amn(a^m)^n = a^{mn} — ხარისხის ახარისხებისას მაჩვენებლები მრავლდება;
  4. (ab)n=anbn(ab)^n = a^n b^n და (ab)n=anbn\left(\dfrac{a}{b}\right)^n = \dfrac{a^n}{b^n} — ნამრავლისა და ფარდობის ახარისხება;
  5. (ab)−n=(ba)n\left(\dfrac{a}{b}\right)^{-n} = \left(\dfrac{b}{a}\right)^n.

ნიშანი. ლუწი მაჩვენებლისას ხარისხი არაუარყოფითია: (−3)2=9(-3)^2 = 9; კენტისას ფუძის ნიშანი რჩება: (−3)3=−27(-3)^3 = -27. ფრჩხილების გარეშე მინუსი ხარისხს არ ეკუთვნის: −32=−9-3^2 = -9.

მაგალითი 1

გამოთვალეთ: 2−3+30+(12)−22^{-3} + 3^0 + \left(\dfrac{1}{2}\right)^{-2}.

ამოხსნა

  1. 2−3=123=182^{-3} = \dfrac{1}{2^3} = \dfrac{1}{8}.
  2. 30=13^0 = 1.
  3. (12)−2=(21)2=22=4\left(\dfrac{1}{2}\right)^{-2} = \left(\dfrac{2}{1}\right)^2 = 2^2 = 4.
  4. ჯამი: 18+1+4=18+408=418\dfrac{1}{8} + 1 + 4 = \dfrac{1}{8} + \dfrac{40}{8} = \dfrac{41}{8}.

პასუხი: 418\dfrac{41}{8}

მაგალითი 2

გაამარტივეთ: 27×9342×272\dfrac{2^7 \times 9^3}{4^2 \times 27^2}.

ამოხსნა

  1. ყველა რიცხვი 2-ისა და 3-ის ხარისხად ჩავწეროთ: 93=(32)3=369^3 = (3^2)^3 = 3^6; 42=(22)2=244^2 = (2^2)^2 = 2^4; 272=(33)2=3627^2 = (3^3)^2 = 3^6.
  2. გამოსახულება ხდება 27×3624×36\dfrac{2^7 \times 3^6}{2^4 \times 3^6}.
  3. 363^6 იკვეცება; 2724=27−4=23=8\dfrac{2^7}{2^4} = 2^{7-4} = 2^3 = 8.

პასუხი: 88

მაგალითი 3

გაამარტივეთ (a≠0a \ne 0, b≠0b \ne 0): (a3b−2)2×(a−4b)3\left(a^3 b^{-2}\right)^2 \times \left(a^{-4} b\right)^3.

ამოხსნა

  1. პირველი მამრავლი: (a3b−2)2=a3×2b−2×2=a6b−4\left(a^3 b^{-2}\right)^2 = a^{3 \times 2} b^{-2 \times 2} = a^6 b^{-4}.
  2. მეორე მამრავლი: (a−4b)3=a−12b3\left(a^{-4} b\right)^3 = a^{-12} b^3.
  3. გავამრავლოთ ტოლფუძიანები: a6+(−12)b−4+3=a−6b−1a^{6 + (-12)} b^{-4 + 3} = a^{-6} b^{-1}.
  4. a−6b−1=1a6ba^{-6} b^{-1} = \dfrac{1}{a^6 b}.

პასუხი: 1a6b\dfrac{1}{a^6 b}

მაგალითი 4

გამოთვალეთ: 123×18265\dfrac{12^3 \times 18^2}{6^5}.

ამოხსნა

  1. დავშალოთ მარტივ მამრავლებად: 12=22×312 = 2^2 \times 3, 18=2×3218 = 2 \times 3^2, 6=2×36 = 2 \times 3.
  2. 123=26×3312^3 = 2^6 \times 3^3; 182=22×3418^2 = 2^2 \times 3^4; 65=25×356^5 = 2^5 \times 3^5.
  3. მრიცხველი: 26×33×22×34=28×372^6 \times 3^3 \times 2^2 \times 3^4 = 2^8 \times 3^7.
  4. 28×3725×35=28−5×37−5=23×32=8×9=72\dfrac{2^8 \times 3^7}{2^5 \times 3^5} = 2^{8-5} \times 3^{7-5} = 2^3 \times 3^2 = 8 \times 9 = 72.

პასუხი: 7272

შეამოწმე თავი

  1. გამოთვალეთ: 5−2×545^{-2} \times 5^4.
  2. გამოთვალეთ: (23)224\dfrac{\left(2^3\right)^2}{2^4}.
  3. გამოთვალეთ: (23)−3\left(\dfrac{2}{3}\right)^{-3}.

პასუხები: 1) 2525 2) 44 3) 278\dfrac{27}{8}

§2. n-ური ხარისხის ფესვი და რაციონალური მაჩვენებელი

ამ ნაწილის ტერმინები (5)
არითმეტიკული ფესვი
არაუარყოფითი რიცხვი, რომლის მოცემული ხარისხი ფესვქვეშა რიცხვის ტოლია.მაგალითი: √49 = 7, რადგან 7 ≥ 0 და 7^2 = 49; ამიტომ √49 არ არის −7.
კვადრატული ფესვი
მეორე ხარისხის ფესვი: არაუარყოფითი რიცხვი, რომლის კვადრატი მოცემული რიცხვის ტოლია.მაგალითი: √81 = 9, რადგან 9^2 = 81.
კუბური ფესვი
მესამე ხარისხის ფესვი: რიცხვი, რომლის კუბი მოცემული რიცხვის ტოლია; უარყოფითი რიცხვიდანაც არსებობს.მაგალითი: ∛(−27) = −3, რადგან (−3)^3 = −27.
რაციონალური მაჩვენებელი
წილადის სახის მაჩვენებელი; მრიცხველი ხარისხს გვიჩვენებს, მნიშვნელი — ფესვს.მაგალითი: 27^(2/3) = (∛27)^2 = 3^2 = 9.
ფესვქვეშა რიცხვი
რიცხვი ან გამოსახულება, რომელიც ფესვის ნიშნის ქვეშაა.მაგალითი: √72-ში ფესვქვეშა რიცხვია 72.

არითმეტიკული ფესვი. a≥0a \ge 0 და ნატურალური n≥2n \ge 2-ისთვის an\sqrt[n]{a} არის ის არაუარყოფითი რიცხვი bb, რომლის nn-ური ხარისხი aa-ს ტოლია: an=b  ⟺  b≥0\sqrt[n]{a} = b \iff b \ge 0 და bn=ab^n = a. მაგალითად, 49=7\sqrt{49} = 7 (და არა ±7\pm 7), 164=2\sqrt[4]{16} = 2.

რიცხვი aa არის ფესვქვეშა რიცხვი. როცა n=2n = 2, ფესვს კვადრატული ფესვი ეწოდება და მაჩვენებელს არ ვწერთ (a\sqrt{a}); როცა n=3n = 3, ეწოდება კუბური ფესვი (a3\sqrt[3]{a}).

კენტი მაჩვენებელი. კენტი nn-ისთვის ფესვი უარყოფით რიცხვსაც აქვს: −83=−2\sqrt[3]{-8} = -2, რადგან (−2)3=−8(-2)^3 = -8. ლუწი მაჩვენებლის ფესვი უარყოფითი რიცხვიდან ნამდვილ რიცხვებში არ არსებობს.

ფესვის თვისებები (a≥0a \ge 0, b≥0b \ge 0, n,k≥2n, k \ge 2):

  1. abn=an×bn\sqrt[n]{ab} = \sqrt[n]{a} \times \sqrt[n]{b} და abn=anbn\sqrt[n]{\dfrac{a}{b}} = \dfrac{\sqrt[n]{a}}{\sqrt[n]{b}} (b>0b > 0);
  2. (an)m=amn\left(\sqrt[n]{a}\right)^m = \sqrt[n]{a^m};
  3. ank=ank\sqrt[k]{\sqrt[n]{a}} = \sqrt[nk]{a};
  4. amknk=amn\sqrt[nk]{a^{mk}} = \sqrt[n]{a^m}.

ფესვი ხარისხიდან. a2=∣a∣\sqrt{a^2} = |a|: მაგალითად, (−5)2=25=5\sqrt{(-5)^2} = \sqrt{25} = 5. ზოგადად, კენტი nn-ისას ann=a\sqrt[n]{a^n} = a, ლუწი nn-ისას ann=∣a∣\sqrt[n]{a^n} = |a|.

მამრავლის გამოტანა ფესვიდან: 72=36×2=62\sqrt{72} = \sqrt{36 \times 2} = 6\sqrt{2}.

რაციონალური მაჩვენებელი. დადებითი aa-სთვის a1/n=ana^{1/n} = \sqrt[n]{a} და am/n=amn=(an)ma^{m/n} = \sqrt[n]{a^m} = \left(\sqrt[n]{a}\right)^m. რატომ? (a1/n)n=a1n×n=a1\left(a^{1/n}\right)^n = a^{\frac{1}{n} \times n} = a^1, ამიტომ a1/na^{1/n} არის რიცხვი, რომლის nn-ური ხარისხი aa-ა. §1-ის ხარისხის თვისებები რაციონალურ მაჩვენებლებზეც მოქმედებს.

მაგალითი 5

გამოთვალეთ: 272/3+16−3427^{2/3} + 16^{-\dfrac{3}{4}}.

ამოხსნა

  1. 272/3=(273)2=32=927^{2/3} = \left(\sqrt[3]{27}\right)^2 = 3^2 = 9.
  2. 163/4=(164)3=23=816^{3/4} = \left(\sqrt[4]{16}\right)^3 = 2^3 = 8, ამიტომ 16−34=1816^{-\dfrac{3}{4}} = \dfrac{1}{8}.
  3. 9+18=728+18=7389 + \dfrac{1}{8} = \dfrac{72}{8} + \dfrac{1}{8} = \dfrac{73}{8}.

პასუხი: 738\dfrac{73}{8}

მაგალითი 6

გამოთვალეთ: (535)6\left(\dfrac{\sqrt[3]{5}}{\sqrt{5}}\right)^6.

ამოხსნა

  1. ფესვები ხარისხად ჩავწეროთ: 51/351/2=513−12\dfrac{5^{1/3}}{5^{1/2}} = 5^{\frac{1}{3} - \dfrac{1}{2}}.
  2. მაჩვენებელი: 13−12=26−36=−16\dfrac{1}{3} - \dfrac{1}{2} = \dfrac{2}{6} - \dfrac{3}{6} = -\dfrac{1}{6}.
  3. მე-6 ხარისხში აყვანისას მაჩვენებლები მრავლდება: (5−16)6=5−16×6=5−1\left(5^{-\dfrac{1}{6}}\right)^6 = 5^{-\dfrac{1}{6} \times 6} = 5^{-1}.
  4. 5−1=155^{-1} = \dfrac{1}{5}.

პასუხი: 15\dfrac{1}{5}

მაგალითი 7

გაამარტივეთ: 72−50+8\sqrt{72} - \sqrt{50} + \sqrt{8}.

ამოხსნა

  1. 72=36×2=62\sqrt{72} = \sqrt{36 \times 2} = 6\sqrt{2}.
  2. 50=25×2=52\sqrt{50} = \sqrt{25 \times 2} = 5\sqrt{2}.
  3. 8=4×2=22\sqrt{8} = \sqrt{4 \times 2} = 2\sqrt{2}.
  4. 62−52+22=(6−5+2)2=326\sqrt{2} - 5\sqrt{2} + 2\sqrt{2} = (6 - 5 + 2)\sqrt{2} = 3\sqrt{2}.

პასუხი: 323\sqrt{2}

მაგალითი 8

გაამარტივეთ, თუ a<0a < 0: a2+∣a∣−a\sqrt{a^2} + |a| - a.

ამოხსნა

  1. a2=∣a∣\sqrt{a^2} = |a|.
  2. a<0a < 0, ამიტომ ∣a∣=−a|a| = -a.
  3. გამოსახულება: −a+(−a)−a=−3a-a + (-a) - a = -3a.
  4. შემოწმება a=−2a = -2-ზე: 4+2−(−2)=2+2+2=6\sqrt{4} + 2 - (-2) = 2 + 2 + 2 = 6 და −3×(−2)=6-3 \times (-2) = 6.

პასუხი: −3a-3a

მაგალითი 9

გამოთვალეთ: (2−5)2+(2−5)33\sqrt{(2 - \sqrt{5})^2} + \sqrt[3]{(2 - \sqrt{5})^3}.

ამოხსნა

  1. აღვნიშნოთ t=2−5t = 2 - \sqrt{5}. ლუწი მაჩვენებლისას t2=∣t∣\sqrt{t^2} = |t|.
  2. 5>2\sqrt{5} > 2, რადგან 5>45 > 4. ამიტომ t<0t < 0 და ∣t∣=−t=5−2|t| = -t = \sqrt{5} - 2.
  3. კენტი მაჩვენებლისას t33=t=2−5\sqrt[3]{t^3} = t = 2 - \sqrt{5}.
  4. ჯამი: (5−2)+(2−5)=0(\sqrt{5} - 2) + (2 - \sqrt{5}) = 0.

პასუხი: 00

მაგალითი 10

ტოლობა 4x2+3−2(x2+3)3/2=(x2+3)k(mx2+n)4\sqrt{x^2 + 3} - 2(x^2 + 3)^{3/2} = (x^2 + 3)^k (mx^2 + n) ყველა ნამდვილი xx-სთვის სრულდება. იპოვეთ k+m+nk + m + n.

ამოხსნა

  1. x2+3=(x2+3)1/2\sqrt{x^2 + 3} = (x^2 + 3)^{1/2} და (x2+3)3/2=(x2+3)1/2×(x2+3)(x^2 + 3)^{3/2} = (x^2 + 3)^{1/2} \times (x^2 + 3).
  2. გავიტანოთ საერთო მამრავლი (x2+3)1/2(x^2 + 3)^{1/2}: (x2+3)1/2(4−2(x2+3))(x^2 + 3)^{1/2} \left(4 - 2(x^2 + 3)\right).
  3. ფრჩხილში: 4−2x2−6=−2x2−24 - 2x^2 - 6 = -2x^2 - 2.
  4. მივიღეთ (x2+3)1/2(−2x2−2)(x^2 + 3)^{1/2} (-2x^2 - 2), ამიტომ k=12k = \dfrac{1}{2}, m=−2m = -2, n=−2n = -2.
  5. k+m+n=12−2−2=−72k + m + n = \dfrac{1}{2} - 2 - 2 = -\dfrac{7}{2}.

პასუხი: −72-\dfrac{7}{2}

შეამოწმე თავი

  1. გამოთვალეთ: −273+81\sqrt[3]{-27} + \sqrt{81}.
  2. გაამარტივეთ: (1−3)2\sqrt{(1 - \sqrt{3})^2}.
  3. გამოთვალეთ: 82/3×9−128^{2/3} \times 9^{-\dfrac{1}{2}}.

პასუხები: 1) 66 2) 3−1\sqrt{3} - 1 3) 43\dfrac{4}{3}

§3. ირაციონალობის მოცილება მნიშვნელიდან და ფესვების შედარება

ამ ნაწილის ტერმინები (2)
ირაციონალობის მოცილება მნიშვნელიდან
წილადის გარდაქმნა ისე, რომ მნიშვნელში ფესვი აღარ დარჩეს; ამისთვის მრიცხველსა და მნიშვნელს ერთსა და იმავე რიცხვზე ვამრავლებთ.მაგალითი: 1/√2 = (1 · √2) / (√2 · √2) = √2/2.
შეუღლებული გამოსახულება
ორწევრი იგივე წევრებით და საპირისპირო ნიშნით; მათი ნამრავლი ფესვებისგან თავისუფალია.მაგალითი: √5 − √2-ის შეუღლებულია √5 + √2; ნამრავლი: 5 − 2 = 3.

ირაციონალობის მოცილება მნიშვნელიდან:

  • ca=caaa=caa\dfrac{c}{\sqrt{a}} = \dfrac{c\sqrt{a}}{\sqrt{a}\sqrt{a}} = \dfrac{c\sqrt{a}}{a};
  • ca−b=c(a+b)a−b\dfrac{c}{\sqrt{a} - \sqrt{b}} = \dfrac{c(\sqrt{a} + \sqrt{b})}{a - b}.

მეორე შემთხვევაში მრიცხველსა და მნიშვნელს ვამრავლებთ შეუღლებულ გამოსახულებაზე a+b\sqrt{a} + \sqrt{b}. ფესვები მნიშვნელში გაქრება, რადგან (x−y)(x+y)=x2−y2(x - y)(x + y) = x^2 - y^2, ანუ (a−b)(a+b)=a−b(\sqrt{a} - \sqrt{b})(\sqrt{a} + \sqrt{b}) = a - b.

ფესვების შედარება. ორი დადებითი რიცხვის შესადარებლად ორივე ერთსა და იმავე ხარისხში ავიყვანოთ; დადებით რიცხვებზე ეს შედარების შედეგს არ ცვლის. ხარისხის მაჩვენებლად ავიღოთ ფესვების მაჩვენებლების უმცირესი საერთო ჯერადი: ამ დროს ორივე ფესვი მთელ რიცხვად გადაიქცევა.

უტოლობა ფესვით. დადებითი AA-სთვის xn<A  ⟺  x<An\sqrt[n]{x} < A \iff x < A^n (x≥0x \ge 0).

მაგალითი 11

განათავისუფლეთ მნიშვნელი ირაციონალობისგან: 65−2\dfrac{6}{\sqrt{5} - \sqrt{2}}.

ამოხსნა

  1. მრიცხველიცა და მნიშვნელიც გავამრავლოთ შეუღლებულ გამოსახულებაზე 5+2\sqrt{5} + \sqrt{2}.
  2. მნიშვნელი: (5−2)(5+2)=5−2=3(\sqrt{5} - \sqrt{2})(\sqrt{5} + \sqrt{2}) = 5 - 2 = 3.
  3. მრიცხველი: 6(5+2)6(\sqrt{5} + \sqrt{2}).
  4. 6(5+2)3=2(5+2)=25+22\dfrac{6(\sqrt{5} + \sqrt{2})}{3} = 2(\sqrt{5} + \sqrt{2}) = 2\sqrt{5} + 2\sqrt{2}.

პასუხი: 25+222\sqrt{5} + 2\sqrt{2}

მაგალითი 12

3+22−1\dfrac{3 + \sqrt{2}}{\sqrt{2} - 1} გამოსახულება წარმოადგინეს a+b2a + b\sqrt{2} სახით, სადაც aa და bb მთელი რიცხვებია. იპოვეთ a+ba + b.

ამოხსნა

  1. გავამრავლოთ მრიცხველიცა და მნიშვნელიც შეუღლებულზე 2+1\sqrt{2} + 1.
  2. მნიშვნელი: (2−1)(2+1)=2−1=1(\sqrt{2} - 1)(\sqrt{2} + 1) = 2 - 1 = 1.
  3. მრიცხველი: (3+2)(2+1)=32+3+2+2=5+42(3 + \sqrt{2})(\sqrt{2} + 1) = 3\sqrt{2} + 3 + 2 + \sqrt{2} = 5 + 4\sqrt{2}.
  4. მივიღეთ 5+425 + 4\sqrt{2}, ამიტომ a=5a = 5, b=4b = 4 და a+b=9a + b = 9.

პასუხი: 99

მაგალითი 13

შეადარეთ 53\sqrt[3]{5} და 3\sqrt{3}.

ამოხსნა

  1. ორივე რიცხვი დადებითია, ამიტომ შეგვიძლია ორივე ერთსა და იმავე ხარისხში ავიყვანოთ და შედეგები შევადაროთ.
  2. მაჩვენებლები 33 და 22-ია, მათი უმცირესი საერთო ჯერადია 66. ორივე მე-66 ხარისხში ავიყვანოთ.
  3. (53)6=52=25\left(\sqrt[3]{5}\right)^6 = 5^2 = 25.
  4. (3)6=33=27\left(\sqrt{3}\right)^6 = 3^3 = 27.
  5. 25<2725 < 27, ამიტომ 53<3\sqrt[3]{5} < \sqrt{3}.

პასუხი: 53<3\sqrt[3]{5} < \sqrt{3}

მაგალითი 14

დაალაგეთ კლებადობით: 27−1327^{-\dfrac{1}{3}}, 110\dfrac{1}{\sqrt{10}}, 0,30{,}3.

ამოხსნა

  1. 27−13=1273=1327^{-\dfrac{1}{3}} = \dfrac{1}{\sqrt[3]{27}} = \dfrac{1}{3}. ასევე 0,3=3100{,}3 = \dfrac{3}{10}.
  2. სამივე დადებითია. მათი შებრუნებული რიცხვებია 33, 10\sqrt{10} და 103\dfrac{10}{3}: რაც შებრუნებული მეტია, თვითონ რიცხვი ნაკლებია.
  3. შევადაროთ კვადრატები: 32=93^2 = 9, (10)2=10\left(\sqrt{10}\right)^2 = 10, (103)2=1009≈11,1\left(\dfrac{10}{3}\right)^2 = \dfrac{100}{9} \approx 11{,}1.
  4. 9<10<10099 < 10 < \dfrac{100}{9}, ამიტომ 3<10<1033 < \sqrt{10} < \dfrac{10}{3}.
  5. შებრუნებულებში მეტი რიცხვი ნაკლებს შეესაბამება, ამიტომ 13>110>310\dfrac{1}{3} > \dfrac{1}{\sqrt{10}} > \dfrac{3}{10}.

პასუხი: 27−13>110>0,327^{-\dfrac{1}{3}} > \dfrac{1}{\sqrt{10}} > 0{,}3

მაგალითი 15

რამდენი ნატურალური nn რიცხვი აკმაყოფილებს უტოლობას n<203\sqrt{n} < \sqrt[3]{20}?

ამოხსნა

  1. ორივე მხარე დადებითია, ამიტომ მე-66 ხარისხში ავიყვანოთ (22-ისა და 33-ის უმცირესი საერთო ჯერადია 66).
  2. (n)6=n3\left(\sqrt{n}\right)^6 = n^3 და (203)6=202=400\left(\sqrt[3]{20}\right)^6 = 20^2 = 400.
  3. უტოლობა ხდება n3<400n^3 < 400.
  4. 73=343<4007^3 = 343 < 400, ხოლო 83=512>4008^3 = 512 > 400. ამიტომ n=1,2,…,7n = 1, 2, \dots, 7.
  5. სულ 77 რიცხვია.

პასუხი: 77

შეამოწმე თავი

  1. განათავისუფლეთ მნიშვნელი ირაციონალობისგან: 105\dfrac{10}{\sqrt{5}}.
  2. განათავისუფლეთ მნიშვნელი ირაციონალობისგან: 13−1\dfrac{1}{\sqrt{3} - 1}.
  3. შეადარეთ 2\sqrt{2} და 54\sqrt[4]{5}.

პასუხები: 1) 252\sqrt{5} 2) 3+12\dfrac{\sqrt{3} + 1}{2} 3) 2<54\sqrt{2} < \sqrt[4]{5}

მოკლედ

  • aman=am+na^m a^n = a^{m+n}; aman=am−n\dfrac{a^m}{a^n} = a^{m-n}; (am)n=amn(a^m)^n = a^{mn}; (ab)n=anbn(ab)^n = a^n b^n; a0=1a^0 = 1; a−n=1ana^{-n} = \dfrac{1}{a^n}.
  • am/n=amna^{m/n} = \sqrt[n]{a^m} (a>0a > 0); abn=anbn\sqrt[n]{ab} = \sqrt[n]{a}\sqrt[n]{b}; ank=ank\sqrt[k]{\sqrt[n]{a}} = \sqrt[nk]{a}.
  • არითმეტიკული ფესვი არაუარყოფითია; a2=∣a∣\sqrt{a^2} = |a|; კენტი ფესვი უარყოფითი რიცხვიდანაც არსებობს.
  • მნიშვნელიდან ირაციონალობის მოსაცილებლად ვამრავლებთ შეუღლებულზე: (a−b)(a+b)=a−b(\sqrt{a} - \sqrt{b})(\sqrt{a} + \sqrt{b}) = a - b.
  • ფესვების შესადარებლად ორივეს ავიყვანთ მაჩვენებლების უსჯ-ის ტოლ ხარისხში.