§1. გრადუსი და რადიანი
ამ ნაწილის ტერმინები (5)
- ამონახსნთა სერია
- ტრიგონომეტრიული განტოლების ყველა ამონახსნის ჩანაწერი ერთი ფორმულით, სადაც k ნებისმიერი მთელი რიცხვია.მაგალითი: cos x = 1/2-ის ამონახსნებია x = π/3 + 2πk და x = −π/3 + 2πk; k = 0, 1, 2, … მნიშვნელობებით ვიღებთ თითო ამონახსნს.
- დამხმარე კუთხე
- კუთხე φ, რომლითაც a sin x + b cos x გამოსახულება იწერება R sin(x + φ) სახით, სადაც R = √(a² + b²).მაგალითი: 3 sin x + 4 cos x = 5 sin(x + φ), ამიტომ მისი უდიდესი მნიშვნელობაა 5.
- კოორდინატთა მეოთხედი
- სიბრტყის ოთხი ნაწილიდან თითოეული, რომლებსაც ღერძები ყოფს; კუთხის ნიშნებს სწორედ მეოთხედი განსაზღვრავს.მაგალითი: 150° მეორე მეოთხედშია (90°-სა და 180°-ს შორის), იქ სინუსი დადებითია, კოსინუსი უარყოფითი.
- ფუნქციის პერიოდი
- უმცირესი დადებითი რიცხვი T, რომლითაც არგუმენტის გადაადგილებისას ფუნქციის მნიშვნელობა იგივე რჩება.მაგალითი: sin x-ის პერიოდია 2π, ხოლო sin 3x-ის პერიოდია 2π ÷ 3 = 2π/3.
- ძირითადი ტრიგონომეტრიული იგივეობა
- ტოლობა sin²α + cos²α = 1, რომელიც ყოველი კუთხისთვის სწორია.მაგალითი: α = 30°-ზე: (1/2)² + (√3/2)² = 1/4 + 3/4 = 1.
გრადუსი — სრული ბრუნის ნაწილი. რადიანი — ისეთი ცენტრალური კუთხე, რომლის რკალის სიგრძე წრეწირის რადიუსის ტოლია.
წრეწირის სიგრძეა , ანუ სრულ ბრუნში რადიუსი -ჯერ ეტევა. ამიტომ
გადაყვანა:
- გრადუსიდან რადიანზე: რად;
- რადიანიდან გრადუსზე: რად .
რადიანის ზომას ჩვეულებრივ ერთეულის გარეშე ვწერთ: ნიშნავს 2 რადიანის სინუსს. რადგან , ერთი რადიანი დაახლოებით -ია.
ხშირი კუთხეები:
| გრადუსი | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| რადიანი |
რკალის სიგრძე. თუ წრეწირის რადიუსია , ცენტრალური კუთხე კი რადიანია, მაშინ რკალის სიგრძეა . ( რად-ზე — ეს თვით რადიანის განსაზღვრებაა.)
მაგალითი 1
(ა) გადაიყვანეთ რადიანებში. (ბ) გადაიყვანეთ რადიანი გრადუსებში.
ამოხსნა
- (ა) . წილადს ვკვეცთ 15-ზე: .
- (ბ) (რადგან ).
პასუხი: (ა) ; (ბ)
მაგალითი 2
(ა) წრეწირის რადიუსია 6 სმ. იპოვეთ ცენტრალური კუთხის შესაბამისი რკალის სიგრძე. (ბ) რკალის სიგრძეა სმ, რადიუსი კი 8 სმ. იპოვეთ ცენტრალური კუთხე გრადუსებში.
ამოხსნა
- (ა) ჯერ კუთხე რადიანებში: .
- (სმ).
- (ბ) რად.
- გრადუსებში: .
პასუხი: (ა) სმ; (ბ)
მაგალითი 3
(ა) რამდენი გრადუსია ერთი რადიანი? (ბ) რომელია მეტი: 2 რადიანი თუ ?
ამოხსნა
- (ა) .
- (ბ) .
- , ამიტომ 2 რადიანი მეტია.
პასუხი: (ა) დაახლოებით ; (ბ) 2 რადიანი
შეამოწმე თავი
- გადაიყვანეთ რადიანებში.
- გადაიყვანეთ რადიანი გრადუსებში.
- წრეწირის რადიუსია 10. იპოვეთ ცენტრალური კუთხის შესაბამისი რკალის სიგრძე.
პასუხები: 1) 2) 3)
§2. სინუსი, კოსინუსი, ტანგენსი, კოტანგენსი
ამ ნაწილის ტერმინები (5)
- ერთეულოვანი წრეწირი
- წრეწირი, რომლის ცენტრი კოორდინატთა სათავეა და რადიუსი 1-ია; მასზე ვზომავთ კუთხეებს და ვპოულობთ სინუსსა და კოსინუსს.მაგალითი: კუთხე 90°-ზე წერტილი (1; 0) გადადის წერტილში (0; 1).
- კოსინუსი
- ერთეულოვან წრეწირზე ბრუნვით მიღებული წერტილის აბსცისა (მანძილი მარჯვნივ ან მარცხნივ).მაგალითი: 90°-ზე წერტილი (0; 1) არის, ამიტომ cos 90° = 0; 180°-ზე წერტილი (−1; 0) არის, cos 180° = −1.
- კოტანგენსი
- კოსინუსის შეფარდება სინუსთან; არ არსებობს, როცა სინუსი ნულია.მაგალითი: ctg 45° = 1; ctg 90° = 0 ÷ 1 = 0.
- სინუსი
- ერთეულოვან წრეწირზე ბრუნვით მიღებული წერტილის ორდინატა (სიმაღლე).მაგალითი: 90°-ზე წერტილი (0; 1) არის, ამიტომ sin 90° = 1.
- ტანგენსი
- სინუსის შეფარდება კოსინუსთან; არ არსებობს, როცა კოსინუსი ნულია.მაგალითი: tg 45° = (√2/2) ÷ (√2/2) = 1; tg 90° არ არსებობს.
ერთეულოვანი წრეწირი — წრეწირი, რომლის ცენტრი კოორდინატთა სათავეა და რადიუსი 1-ია. წერტილი სათავის გარშემო რადიანით მოვატრიალოთ: საათის ისრის საწინააღმდეგო მიმართულებით, თუ , და ისრის მიმართულებით, თუ . მიღებული წერტილის კოორდინატებია :
- კოსინუსი — ამ წერტილის აბსცისა;
- სინუსი — ამ წერტილის ორდინატა;
- ტანგენსი , როცა ;
- კოტანგენსი , როცა .
წერტილი ერთეულოვან წრეწირზეა, ამიტომ და .
ძირითადი მნიშვნელობები:
| არ არსებობს | არ არსებობს | ||||||
| არ არსებობს | არ არსებობს |
დასამახსოვრებლად: სინუსის მნიშვნელობებია ( კუთხეებისთვის), კოსინუსის — იგივე რიცხვები უკუ რიგით.
ნიშნები მეოთხედების მიხედვით. სინუსის ნიშანი ორდინატის ნიშანია, კოსინუსისა — აბსცისის.
- I მეოთხედი (): ყველა დადებითია.
- II მეოთხედი (): მხოლოდ .
- III მეოთხედი (): მხოლოდ და .
- IV მეოთხედი (): მხოლოდ .
პერიოდულობა. -ით მობრუნება წერტილს თავის ადგილზე აბრუნებს, ამიტომ და . -ით მობრუნებისას ორივე კოორდინატი ნიშანს იცვლის, ფარდობა კი არა: . უმცირესი პერიოდია: სინუსისა და კოსინუსისთვის, ტანგენსისა და კოტანგენსისთვის.
რიცხვი არგუმენტში. -ისა და -ის უმცირესი პერიოდია ; -ისა — . ( იმდენჯერ უფრო სწრაფად იზრდება, ამიტომ პერიოდი -ჯერ მოკლდება.)
ლუწობა და კენტობა. (ლუწი); და (კენტი).
მაგალითი 4
გამოთვალეთ: (ა) ; (ბ) .
ამოხსნა
- (ა) ცხრილიდან: , , .
- .
- (ბ) კენტობისა და ლუწობის თვისებით: , , .
- ჯამი: .
პასუხი: (ა) ; (ბ)
მაგალითი 5
განსაზღვრეთ ნამრავლის ნიშანი: (კუთხეები რადიანებშია).
ამოხსნა
- მეოთხედების საზღვრებია: ; ; .
- — II მეოთხედია, ამიტომ .
- — II მეოთხედია, ამიტომ .
- — III მეოთხედია, ამიტომ .
- ნამრავლში ერთი უარყოფითი მამრავლია: .
პასუხი: ნამრავლი უარყოფითია
მაგალითი 6
რომელ მეოთხედში მოხვდება წერტილი სათავის გარშემო საათის ისრის საწინააღმდეგო მიმართულებით 10 რადიანით მობრუნების შემდეგ?
ამოხსნა
- სრული ბრუნია რადიანი. — ეს არის კუთხე, რომელიც ერთი სრული ბრუნის შემდეგ რჩება.
- .
- ე.ი. წერტილი III მეოთხედში მოხვდება.
პასუხი: III მეოთხედში
მაგალითი 7
იპოვეთ უმცირესი პერიოდი: (ა) ; (ბ) ; (გ) .
ამოხსნა
- (ა) : .
- (ბ) : .
- (გ) ტანგენსისთვის ვიყენებთ -ს; : .
პასუხი: (ა) ; (ბ) ; (გ)
შეამოწმე თავი
- გამოთვალეთ .
- რა ნიშანი აქვს -ს (5 რადიანია)?
- იპოვეთ ფუნქციის უმცირესი პერიოდი.
პასუხები: 1) 2) დადებითი 3)
§3. ძირითადი იგივეობები
წერტილი ერთეულოვან წრეწირზეა, ხოლო მისი განტოლებაა . აქედან ( ნიშნავს -ს.) ამ იგივეობის -ზე გაყოფით და -ზე გაყოფით ვღებულობთ:
ერთი ფუნქციის მიხედვით დანარჩენების პოვნა:
- ვწერთ შესაბამის იგივეობას და ვპოულობთ საძიებო ფუნქციის კვადრატს;
- ფესვის ამოღებისას ორი ნიშანია (); სწორს მეოთხედი განსაზღვრავს;
- დანარჩენ ფუნქციებს ვპოულობთ ფორმულებით და .
მაგალითი 8
და . იპოვეთ , და .
ამოხსნა
- , ამიტომ .
- II მეოთხედში კოსინუსი უარყოფითია: .
- .
- .
პასუხი: , ,
მაგალითი 9
და . იპოვეთ და .
ამოხსნა
- , ამიტომ .
- III მეოთხედში კოსინუსი უარყოფითია: .
- .
- შემოწმება: .
პასუხი: ,
მაგალითი 10
ცნობილია, რომ . იპოვეთ .
ამოხსნა
- , ამიტომ .
- ე.ი. ყოველი -სთვის.
- : .
პასუხი:
შეამოწმე თავი
- და . იპოვეთ .
- და . იპოვეთ .
- გამოთვალეთ .
პასუხები: 1) 2) 3)
§4. დაყვანის ფორმულები
ამ ნაწილის ტერმინები (1)
- დაყვანის ფორმულები
- ფორმულები, რომლებიც π/2, π, 3π/2 ან 2π-ს გამოკლებული ან დამატებული კუთხის ფუნქციას მახვილი კუთხის ფუნქციად აქცევს.მაგალითი: sin(π − α) = sin α; cos(π/2 + α) = −sin α.
დაყვანის ფორმულები გვაძლევს , , , ტიპის კუთხეების ფუნქციებს -ს ფუნქციებით. ნებისმიერი კუთხიდან ჯერ ვაკლებთ -ის ჯერადს (ან ვუმატებთ), რომ კუთხე -სა და -ს შორის მოხვდეს.
წესი ( მახვილი კუთხეა):
- სახელი. თუ კუთხეში არის ან — ფუნქციის სახელი იგივე რჩება. თუ არის ან — იცვლება: , .
- ნიშანი. ვადგენთ, რომელ მეოთხედში მოხვდება მთელი კუთხე და ვწერთ საწყისი ფუნქციის ნიშანს ამ მეოთხედში.
ტანგენსს ვპოულობთ ფარდობით : მაგალითად, , .
მაგალითი 11
გამოთვალეთ: (ა) ; (ბ) .
ამოხსნა
- (ა) — III მეოთხედია, სინუსი უარყოფითია, სახელი იგივეა: .
- — IV მეოთხედია, კოსინუსი დადებითია: .
- ნამრავლი: .
- (ბ) ტანგენსის პერიოდია : .
- .
პასუხი: (ა) ; (ბ)
მაგალითი 12
გაამარტივეთ .
ამოხსნა
- ; .
- ; .
- მრიცხველი: . მნიშვნელი: .
- .
პასუხი:
მაგალითი 13
იპოვეთ , რომლისთვისაც ტოლობა სწორია ნებისმიერი -ისთვის.
ამოხსნა
- დაყვანით . : .
- კოსინუსი ლუწია: .
- ტოლობა ყველა -ზე სწორია, როცა .
- -ში: .
პასუხი:
შეამოწმე თავი
- გამოთვალეთ .
- გაამარტივეთ .
- გამოთვალეთ .
პასუხები: 1) 2) 3)
§5. ჯამის, სხვაობისა და ორმაგი კუთხის ფორმულები
ამ ნაწილის ტერმინები (1)
- ორმაგი კუთხის ფორმულები
- ფორმულები, რომლებიც 2α კუთხის სინუსსა და კოსინუსს α-ს ფუნქციებით გამოსახავს.მაგალითი: sin 2α = 2 sin α cos α; α = 30°-ზე: 2 × 1/2 × √3/2 = √3/2 = sin 60°.
ჯამისა და სხვაობის ფორმულები: (ზედა ნიშნები ერთად, ქვედა ნიშნები ერთად იკითხება.) უცნობი კუთხე, მაგალითად ან , წარმოგვიდგენია ცნობილი კუთხეების ჯამად ან სხვაობად: .
ორმაგი კუთხე — ჯამის ფორმულებში ჩავსვათ: -ის ბოლო ორი ფორმიდან გამომდინარეობს ხარისხის დაწევა:
ტიპის გამოსახულება. ავიღოთ . რადგან , არსებობს კუთხე , რომლისთვისაც და . მაშინ ამიტომ მნიშვნელობათა სიმრავლეა . მაგალითად, .
მაგალითი 14
გამოთვალეთ: (ა) ; (ბ) .
ამოხსნა
- (ა) : .
- .
- (ბ) : .
- შემოწმება: .
პასუხი: (ა) ; (ბ)
მაგალითი 15
და . იპოვეთ , და .
ამოხსნა
- მაგალითი 8-იდან: .
- .
- .
- .
- შემოწმება: .
პასუხი: , ,
მაგალითი 16
და მახვილი კუთხეებია, , . იპოვეთ .
ამოხსნა
- .
- მრიცხველი: . მნიშვნელი: . ფარდობა: .
- ორივე კუთხე მახვილია, ამიტომ . ამ შუალედში მხოლოდ -ზეა.
პასუხი: ()
მაგალითი 17
(ა) იპოვეთ ფუნქციის უდიდესი და უმცირესი მნიშვნელობა. (ბ) რომელი რიცხვი ეკუთვნის ფუნქციის მნიშვნელობათა სიმრავლეს: თუ ?
ამოხსნა
- (ა) , ამიტომ და მნიშვნელობათა სიმრავლეა .
- (ბ) : . ყველა ნამდვილ მნიშვნელობას იღებს, ამიტომ მნიშვნელობათა სიმრავლეა .
- რიცხვი ამ სიმრავლეს ეკუთვნის, თუ მისი კვადრატი არაუმეტესია 2-ზე.
- (რადგან ) — არ ეკუთვნის.
- (რადგან ) — ეკუთვნის.
პასუხი: (ა) უდიდესი , უმცირესი ; (ბ)
შეამოწმე თავი
- გამოთვალეთ .
- და მახვილი კუთხეა. იპოვეთ .
- იპოვეთ ფუნქციის უდიდესი მნიშვნელობა.
პასუხები: 1) 2) 3)
§6. ჯამის გარდაქმნა ნამრავლად და პირიქით
ჯამი ნამრავლად:
ნამრავლი ჯამად:
რატომ? ჯამისა და სხვაობის ფორმულების შეკრებით მიიღება . ეს არის ნამრავლი ჯამად. თუ აქ ავიღებთ და , მივიღებთ . დანარჩენები ანალოგიურად მიიღება.
მაგალითი 18
იპოვეთ ფუნქციის უდიდესი მნიშვნელობა.
ამოხსნა
- ჯამი ნამრავლად: , . , .
- .
- -ის უდიდესი მნიშვნელობაა 1, ამიტომ უდიდესია .
პასუხი:
მაგალითი 19
(ა) გამოთვალეთ . (ბ) იპოვეთ ფუნქციის უმცირესი დადებითი პერიოდი.
ამოხსნა
- (ა) ნამრავლი ჯამად: .
- (ბ) ორმაგი კუთხით .
- -ის უმცირესი პერიოდია . მამრავლი პერიოდს არ ცვლის.
პასუხი: (ა) ; (ბ)
მაგალითი 20
დაამტკიცეთ: , თუ და . (როცა , ეს არის იგივეობა .)
ამოხსნა
- მრიცხველი: , ამიტომ .
- მნიშვნელი: , ამიტომ .
- . , რადგან ; ვკვეცთ.
- ვღებულობთ (განსაზღვრულია, რადგან ).
პასუხი: იგივეობა დამტკიცებულია
შეამოწმე თავი
- გამოთვალეთ .
- გამოთვალეთ .
- გარდაქმენით ნამრავლად .
პასუხები: 1) 2) 3)
§7. შექცეული ტრიგონომეტრიული ფუნქციები
ამ ნაწილის ტერმინები (3)
- არკკოსინუსი
- კუთხე 0-დან π-მდე, რომლის კოსინუსი მოცემული რიცხვია: arccos a.მაგალითი: arccos(−1/2) = 2π/3, რადგან cos(2π/3) = −1/2.
- არკსინუსი
- კუთხე −π/2-დან π/2-მდე, რომლის სინუსი მოცემული რიცხვია: arcsin a.მაგალითი: arcsin(1/2) = π/6, რადგან sin(π/6) = 1/2.
- არკტანგენსი
- კუთხე −π/2-სა და π/2-ს შორის (ბოლოების გარეშე), რომლის ტანგენსი მოცემული რიცხვია: arctg a.მაგალითი: arctg 1 = π/4; arctg(−1) = −π/4.
სინუსი ბევრ კუთხეს ერთსა და იმავე რიცხვს შეუსაბამებს (). ამიტომ შებრუნებისას კუთხეს ისეთ შუალედში ვარჩევთ, სადაც თითო მნიშვნელობა ერთხელ მიიღება:
- არკსინუსი () — ის კუთხე -დან, რომლის სინუსია .
- არკკოსინუსი () — ის კუთხე -დან, რომლის კოსინუსია .
- არკტანგენსი (ნებისმიერი ) — ის კუთხე -დან, რომლის ტანგენსია .
- არკკოტანგენსი — ის კუთხე -დან, რომლის კოტანგენსია .
მაგალითად, , რადგან და მოთხოვნილ შუალედშია. არის კუთხე და არა წილადი .
თვისებები:
- ; ; ;
- ;
- და , როცა ;
- მხოლოდ -ზე; მხოლოდ -ზე. სხვა -ისთვის ჯერ ვპოულობთ კუთხეს ამ შუალედში, რომელსაც იგივე სინუსი (კოსინუსი) აქვს.
მაგალითი 21
გამოთვალეთ: (ა) ; (ბ) ; (გ) .
ამოხსნა
- (ა) .
- (ბ) .
- (გ) .
პასუხი: (ა) ; (ბ) ; (გ)
მაგალითი 22
გამოთვალეთ: (ა) ; (ბ) ; (გ) .
ამოხსნა
- (ა) . არ შედის -ში, ამიტომ .
- (ბ) . .
- (გ) , და .
პასუხი: (ა) ; (ბ) ; (გ)
მაგალითი 23
ამოხსენით განტოლება .
ამოხსნა
- განსაზღვრის არე: და , ე.ი. .
- .
- ორივე მხარის სინუსი: (-ში სინუსი არაუარყოფითია). ე.ი. .
- კვადრატში: , , ().
- შემოწმება: ; და . ჯამი .
პასუხი:
მაგალითი 24
გამოთვალეთ: (ა) ; (ბ) .
ამოხსნა
- (ა) ; , ამიტომ . .
- (ბ) ; , , ამიტომ : .
- .
პასუხი: (ა) ; (ბ)
შეამოწმე თავი
- გამოთვალეთ .
- გამოთვალეთ (4 რადიანია).
- გამოთვალეთ .
პასუხები: 1) 2) 3)
§8. უმარტივესი ტრიგონომეტრიული განტოლებები და უტოლობები
ამ ნაწილის ტერმინები (1)
- უმარტივესი ტრიგონომეტრიული განტოლება
- განტოლება sin x = a, cos x = a, tg x = a ან ctg x = a სახისა.მაგალითი: sin x = 1/2: x = π/6 + 2πk ან x = 5π/6 + 2πk.
წრეწირზე ორი წერტილი შეესაბამება: განტოლებას — ორი წერტილი ერთი და იმავე ორდინატით (კუთხეები და ); განტოლებას — ორი წერტილი ერთი და იმავე აბსცისით (კუთხეები და ); განტოლებას — ორი დიამეტრულად საპირისპირო წერტილი (კუთხეები და ). ამონახსნები (, ანუ ნებისმიერი მთელი რიცხვია):
| განტოლება | ამონახსნები |
|---|---|
| , | და (ერთი ფორმულით: ) |
| , | |
თუ , განტოლებებს და ამონახსნი არ აქვს.
კერძო შემთხვევები:
- : ; : ; : ;
- : ; : ; : .
რთული არგუმენტისას (მაგალითად, ) ჯერ არგუმენტს ვპოულობთ, შემდეგ -ს, და ან -საც იმავე რიცხვზე ვყოფთ, რაზეც დანარჩენს.
უტოლობები. ერთეულოვან წრეწირზე ვხაზავთ წერტილებს, რომლებისთვისაც უტოლობა სრულდება, და ვწერთ კუთხეების შუალედს:
- : ;
- : .
მაგალითი 25
ამოხსენით და ჩამოწერეთ ამონახსნები -ში.
ამოხსნა
- .
- პირველი სერია: .
- მეორე სერია: .
- -ში: პირველი სერიიდან -ზე ; მეორედან -ზე .
პასუხი: და ; -ში: და
მაგალითი 26
ამოხსენით: (ა) ; (ბ) .
ამოხსნა
- (ა) .
- . ორივე მხარე გავყოთ 2-ზე: .
- (ბ) .
- ორივე მხარე გავამრავლოთ 2-ზე: .
პასუხი: (ა) ; (ბ)
მაგალითი 27
იპოვეთ , თუ და .
ამოხსნა
- : ან .
- შუალედში მხოლოდ ხვდება ( ძალიან პატარაა, ძალიან დიდი).
- .
- (), ამიტომ .
პასუხი:
მაგალითი 28
ამოხსენით უტოლობა: (ა) ; (ბ) .
ამოხსნა
- (ა) . წრეწირზე ორდინატა არის წერტილები -დან -მდე.
- .
- (ბ) . აბსცისა არის წერტილები -სა და -ს შორის.
- .
- შემოწმება (ბ): -ზე ✓.
პასუხი: (ა) ; (ბ)
შეამოწმე თავი
- ამოხსენით .
- ამოხსენით .
- ამოხსენით .
პასუხები: 1) 2) 3) ამონახსნი არ აქვს
§9. რთული ტრიგონომეტრიული განტოლებები
ხერხები:
- ჯერ განსაზღვრის არე: -ისთვის , -ისთვის , წილადის მნიშვნელი .
- კვადრატული განტოლება: განტოლებაში ერთი ფუნქციაა (მაგ., ) — ვწერთ , ვხსნით და ვტოვებთ მხოლოდ ფესვებს. ერთ ფუნქციაზე დასაყვანად ვიყენებთ , და მსგავს ფორმულებს.
- მამრავლებად დაშლა: ნამრავლი ნულია, როცა ერთ-ერთი მამრავლი ნულია. ჯამს ამისთვის ნამრავლად ვაქცევთ (§6).
- ერთგვაროვანი განტოლება : ორივე მხარეს ვყოფთ -ზე და ვღებულობთ . ფესვი არ იკარგება: თუ , მაშინ და ტოლობა არ სრულდება.
- : გარდავქმნით სახით (§5) და ვხსნით უმარტივეს განტოლებად.
- ბოლოს ვამოწმებთ განსაზღვრის არეს და ვარჩევთ საჭირო შუალედის ამონახსნებს.
მაგალითი 29
ამოხსენით .
ამოხსნა
- , : .
- , : და . ორივე -შია.
- : .
- : და (მაგალითი 25).
პასუხი: , ,
მაგალითი 30
ამოხსენით .
ამოხსნა
- ჯამი ნამრავლად: .
- : ან , ან .
- : , ე.ი. .
- : .
- -ში პირველი სერია იძლევა , მეორე — .
პასუხი: ან
მაგალითი 31
ამოხსენით: (ა) ; (ბ) .
ამოხსნა
- (ა) ვყოფთ -ზე: , , ე.ი. .
- (ბ) . .
- , . ამიტომ ან .
- ან .
- შემოწმება: -ზე ✓.
პასუხი: (ა) ; (ბ) ან
მაგალითი 32
იპოვეთ განტოლების ყველა ამონახსნი შუალედში.
ამოხსნა
- განსაზღვრის არე: არსებობს, ამიტომ .
- მარჯვენა მხარეს: . ე.ი. მარჯვენა მხარეა .
- მარცხენა მხარეს: , ამიტომ .
- , , .
- ( ✓). აღვნიშნოთ .
- -ში: -ს აქვს ამონახსნები და ; -ს — და .
პასუხი: და
შეამოწმე თავი
- ამოხსენით .
- ამოხსენით .
- ამოხსენით .
პასუხები: 1) ან 2) 3)
მოკლედ
- რად; გრადუსი რადიანი: ; რადიანი გრადუსი: ; რკალი ( რადიანებშია).
- და — ერთეულოვან წრეწირზე წერტილის აბსცისა და ორდინატა; , . ნიშნები: I — ყველა ; II — ; III — ; IV — .
- პერიოდი: , — ; , — ; — . ლუწია, , კენტია.
- ; ; .
- დაყვანა: , — სახელი იგივეა; , — სახელი იცვლება; ნიშანი — საწყისი ფუნქციის ნიშანი მეოთხედში.
- ; ; ; .
- , ; მნიშვნელობათა სიმრავლე .
- ; ; ; ; .
- : და ; : ; : ; როცა — ამონახსნი არ არის.
- განტოლებას ვხსნით ერთ ფუნქციაზე დაყვანით, მამრავლებად დაშლით ან ჯამის ნამრავლად გარდაქმნით; ცვლადიან მამრავლზე არ ვკვეცთ და განსაზღვრის არეს ვამოწმებთ.